Silis dumanı katkılı geri kazanılmış agregalı betonların özelliklerinin incelenmesi

Doğal kaynaklar, bilinçsiz kullanım, tüketim alışkanlıklarının değişmesi ve dünya genelindeki nüfus artışı gibi nedenlerle her geçen gün azalmaktadır. Sınırlı olan doğal kaynaklar, doğru yöntemlerin uygulanamaması ve geri dönüşümün sağlanamaması durumunda tükenmeyle karşı karşıya kalacaktır. Kaynakların her geçen gün azalması ve ihtiyaçların artması nedeniyle geri dönüşüm çok önemli bir konu halini almaktadır. Atıkların doğaya karışması hava kirliliği, yer altı suyu kirliliği ve arazi kirliliği gibi önemli çevresel sorunlara neden olmaktadır. Bu atıkların geri kazanımı çevreye vereceği zararları azaltacağı gibi doğal kaynakların kullanımını da önemli ölçüde azaltacaktır. Bu nedenle oluşan atıkların mümkün olan en fazla oranlarda geri kazanılarak tekrar kullanılmaları büyük önem taşımaktadır. Geri dönüşüm; mevcut doğal kaynakların kullanımını en aza indirerek, atık olarak nitelendirilen ürünlerin tekrar kullanılmasının sağlanmasıdır. Geri dönüşümün geliştirilip uygulanabilmesi ile doğal kaynakların korunması, çevresel atıkların azaltılması ve ekonomik avantajlar sağlanabilecektir. Geri dönüşüm sürdürülebilir kalkınmanın gereklerindendir. Doğal kaynakların hızlı kullanımı geri kazanımı zorunlu hale getirmiştir. İnşaat sektöründe geri kazanılmış agregaların beton içinde tekrar kullanılması hem çevresel hem de ekonomik faydalar sağlamaktadır. Dünyada geri kazanımlı agrega kullanımını yaygınlaştırmak için çalışmalar yapılmaktadır. Gelişmiş ülkelerde çok sayıda atık geri kazanım tesisleri kurulmuştur. Ülkemizde dogal kaynakların sınırlı oluşuyla birlikte hızla tükenmesi, aşırı ve çarpık kentleşme betonun ana bileşenlerinden olan agreganın temin edilmesinde çeşitli zorluklara neden olmaktadır. Ülkemizdeki yapıların geneli incelendiğinde depreme dayanıklı yapı oranının az olduğu görülmektedir. Bu nedenle son dönemlerde büyük ölçekli kentsel dönüşüm projeleri hayata geçirilmiştir ve yeni dönüşüm projeleri yürürlüğe konulmuştur. Söz konusu projelerde oluşan yıkıntı atıklarının geri kazanılarak tekrar beton içinde kullanılmaları hem bu atıkların doğaya karışmalarına engel olacak hem de doğal kaynakların daha az kullanılmalarına olanak sağlayacaktır. Geri kazanılmış agregaların beton üretiminde kullanılabilirliğinin araştırıldığı bu çalışmada atık haldeki agrega geri kazanılarak doğal agrega ile beton içinde %0 ve %100 oranlarında yer değiştirilmiş, hazırlanan beton numunelerde 7. 28. ve 90. günlerde fiziksel ve mekanik deneyler yapılmıştır. Beton üretiminde ayrıca mineral katkı olarak silis dumanı %0, %5 ve %10 oranlarında kullanılmıştır. Doğal agregalar kullanılarak su/çimento oranı 0,50 olan, 380 dozlu, XS1 etki sınıfında hedef dayanımı C30/37 betonu üretilmiş, geri kazanılmış agregalar ise önce çeneli kırıcı ile kırılıp daha sonra suya doyurularak doğal agregalı beton serisi ile aynı granülometri ve işlenebilmeye sahip geri kazanılmış agregalı beton serileri üretilmiştir. Beton numune üretiminden önce kullanılacak olan agregalarda birim ağırlık, özgül ağırlık, su emme, granülometri ve Los Angeles aşınma deneyleri gerçekleştirilmiştir. Doğal agrega ve geri kazanılmış agrega ile üretilen aynı karışım oranlarına sahip betonların karşılaştırılması, taze betonda birim ağırlık, işlenebilme (çökme) ve hava içeriği deneyleri ile sertleşmiş betonda birim ağırlık, basınç dayanımı, yarmada çekme dayanımı, ultrases, kılcal su emme, hacimce su emme deneyleri ile araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Beton, sürdürülebilirlik, geri kazanılmış agrega, geri kazanılmış agregalı betonun fiziksel ve mekanik özellikleri