Simetrik olmayan tiyosülfonat türevlerinin sentezi ve asetilkolinesteraz (AChE) ve bütirilkolinesteraz (BChE) enzimleri üzerine etkisinin incelenmesi

Bu tezde, simetrik olmayan tiyosülfonat türevleri sentezlenmiş ve bu türevlerin AChE ve BChE enzimleri üzerindeki inhibitör etkileri incelenmiştir. Tiyosülfonatlar biyokimyasal süreçlerde kritik roller üstlenen bileşikler olup, serbest radikalleri ve reaktif oksijen türlerini nötralize ederek antioksidan özellikler sergilemekte ve bu sayede hücreleri oksidatif strese karşı koruyarak redoks reaksiyonlarına katılan enzimlerin işlevselliğini düzenlemektedir. AChE çeşitli hastalıkların tespiti, teşhisi ve tedavisinde önemli bir moleküler hedef olarak kabul edilmektedir. AChE ve BChE enzimlerini inhibe eden bitki kökenli bileşikler, potansiyel terapötik ajanlar olarak araştırılmaktadır. Özellikle sarımsak gibi organosülfür bileşikleri içeren bitkilerin bu inhibitör özelliklere sahip olabileceği düşünülmektedir. Tiyosülfonat türevlerinin belirli enzimlerin tiyol gruplarının sülfonasyonunu tetikleyebilme yeteneği, AChE inhibisyonuna katkıda bulunabilir. Bu bağlamda simetrik olmayan tiyosülfonat türevlerinin sentezi, kolinesteraz inhibitörlerinin geliştirilmesini kolaylaştırabilir. Bu inhibitörler, Alzheimer hastalığı ve diğer nörolojik bozuklukların tedavisinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada potasyum p-toluenetiyosülfonat oda sıcaklığında DMF varlığında çeşitli p-substitüe benzil halojenlerle reaksiyona sokularak tiyosülfonat türevleri elde edilmiş ve elde edilen bileşikler ¹H-NMR ve ¹³C-NMR kullanılarak karakterize edilmiştir. Ayrıca sentezlenen bileşiklerin inhibitör etkileri IC50 değerleri ve Kᵢ sabitleri sabitleri hesaplanarak değerlendirilmiştir.