Simmental (fleckvieh) ırkı sığırların döl verimi, süt verimi, süt kalite özellikleri ve dış görünüşe göre değerlendirilmesi üzerine bir araştırma

Bu çalışmada, Bursa İli Karacabey İlçesi'nde 550 baş sağmal kapasiteye sahip hastalıktan ari özel bir işletmede yetiştirilen Avusturya ve Almanya orijinli Simmental (SIM) ırkı sığırların dış görünüşe göre değerlendirilmesinin yanında, 2018-2023 yılları arasında tutulmuş kayıtlardan döl verimi, süt verimi ve süt kalite özellikleri belirlenmiştir. Dış görünüş özelliklerinden beden yapısı grubunda yer alan sağrı yüksekliği (SY), sağrı uzunluğu (SU), sağrı eğimi (SE), sağrı genişliği (SG), omuz-bel uzunluğu (OBU), beden derinliği (BD), göğüs genişliği (GG) ve kaslılık (K) özellikleri için saptanan ortalama değerler sırasıyla 142.25±0.73 cm, 43.39±0.58 cm, 5.13±0.14, 21.21±0.41, 84.67±1.36 cm, 74.82±0.69 cm, 5.64±0.12, 5.37±0.13, meme yapısı grubunda yer alan ön meme bağlantısı (ÖMB), ön meme başı uzunluğu (ÖMBU), ön meme başı kalınlığı (ÖMBK), ön meme başı yerleşimi (ÖMBY), memenin önden görünümü (MÖG), memenin baldırdan görünümü (MBG), meme taban yüksekliği (MTY), meme merkez bağı (MMB), Meme başı yönü (MBY), arka meme başı pozisyonu (AMBP), arka meme başı yerleşimi (AMBY), arka meme yüksekliği (AMYU) için saptanan ortalama değerler sırasıyla 5.37±0.20, 5.45±0.16 cm, 3.50±0.09 cm, 3.97±0.15, 5.38±0.15, 4.99±0.15, 3.73±0.20, 4.75±0.24, 4.67±0.16, 4.87±0.17, 4.97±0.20, 4.86±0.17, ayak bacak yapısı grubunda yer alan arka bacak açısı (ABA), diz yapısı (DY), tırnak açısı (TA), tırnak taban yüksekliği (TY) ve bilek açısı (BAç) özelliklerine ait genel ortalamalar sırasıyla , 4.96±0.18, 4.96±0.18, 4.30±0.12, 4.32±0.11 cm ve 5.53±0.12 olarak belirlenmiştir. İncelenen döl verim özelliklerinden ilkine tohumlama yaşı (İTY), ilkine buzağılama yaşı (İBY), buzağılama aralığı (BA), servis periyodu (SP), gebelik süresi (GS), gebelik başına tahumlama sayısı (GBTS) ve üreme etkinliği (ÜE)'ne ait genel ortalamalar ise sırasıyla 16.06±0.37 ay (488.08±11.38 gün), 25.29±0.40 ay (768.79±12.05 gün), 383.16±7.65 gün, 106.61±7.76 gün, 279.85±0.67 gün, 2.09±0.15 adet ve %103.40±3.09 olarak tespit edilmiştir. İncelenen süt verim özelliklerine ilişkin genel ortalamalar laktasyon süresi (LS), laktasyon süt verimi (LSV), 305 gün süt verimi (305-gSV) ve kuruda kalma süresi (KKS) genel ortalamalar da sırasıyla 324.27±8.06 gün, 9051.98±381.15 kg, 8566.70±272.81 kg ve 65.05±5.92 gün olarak hesaplanmıştır. İncelenen süt kalite özelliklerine ilişkin genel ortalamalar yağı oranı (SYO) için %3.83±0.09, süt protein protein oranı (SPO) için %3.42±0.03, süt laktoz oranı (SLO) için %4.82±0.03, toplam kuru madde oranı (TKMO) için %12.78±0.11, süt üre azot miktarı (SÜA) için 16.19±0.39 mg/dL ve logaritmik somatik hücre sayısı (Log10SHS) için de 4.650±0.058 (44 274 hücre/mL) olarak tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Türkiye'de son yıllarda yetiştiricilerin tercih ettiği Almanya ve Avusturya orijinli SIM sığırların iyi yönetilen bir entansif süt sığırcılığı işletmesi koşullarında süt verim düzeylerinin yüksek, döl verim özelliklerinin sığırlar için kabul edilen ideal değerlere yakın, süt kalite ölçülerinden SYO ve SPO düzeylerinin yüksek, SHS düzeyinin ise oldukça düşük olduğu belirlenmiştir. Bu genotipin sahip olduğu bu özellikler ülkemizde ve dünyada yaygın olarak yetiştirilen Siyah Alaca ırkına alternatif bir genotip olduğunu göstermektedir. Anahtar kelimeler: Sığır, Beden yapısı, Ayak-bacak yapısı, Meme yapısı, İlkine buzağılama yaşı, Buzağılama aralığı, Üreme etkinliği, 305-gün süt verimi, Süt yağı oranı, Süt protein oranı, Somatik hücre sayısı