Sinemada rüya- hakikat ilişkisi: Tasavvufi yaklaşımla Matrix filminin çözümlenmesi

Hakikatin ve varlığın özünün ne olduğu sorusu üzerine felsefe ve din kaynaklı birçok ekol oluşmuştur. Mistik düşünürler hakikatin görünen âlemin ötesinde bir gerçekliğe sahip olduğunu kabul etmişlerdir. Tasavvuf ise bu metafizik doktrinlerden biridir ve insanı hakikatine ulaştırma yolunda uygulanan manevi bir disiplin ve ahlaki bir temizlenme metodudur. Mutasavvıf için eşyanın ardındaki hakikate vakıf olabilmek önemlidir. Görüntünün ardındaki gerçekliği sanat boyutunda sinematografik, retorik ve kurgusal açıdan seyirciye sezdirebilme yetisiyle sinema, bu anlamda yetkin bir sanat dalıdır. Geniş kitleleri etkileyebilen sinema sanatı, hakikatini yitirmiş günümüz insanına kendini tanıyıp bilmesi, hakikatini keşfetmesi yolunda kalbin keşfine kapı aralayabilen bir ilerleme aracıdır. Bu çalışmada hakikatin ne olduğu sorusundan yola çıkılarak sinemanın gerçeklik algısı tasavvufi ilişki ile temellendirilmiştir. Tasavvuf ile sinema ilişkisi, Matrix filminin tasavvufi bağlamda okunması üzerinden yapılmaya çalışılmıştır. Bir simülasyon evreninde yaşadığının bilincinde olmayan insanın, ancak kendi matrixini kırarak hakikatine ulaşabileceği mesajı verilen filmde, Baudrillard'ın "Simularklar ve Simulasyon" kitabı ile atıfta bulunduğu günümüz dünyasının hakikat algısı sorgulanmıştır. Neo'nun, insan-ı kamile ulaşma yolunda gösterdiği çaba ve "o kişi" olma yolculuğu, mistik bir bakış açısıyla tasavvuf anlayışı çerçevesinde ele alınmıştır. Diğer yandan çalışmada metodoloji olarak içerik analizi ve göstergebilim yöntemlerinden yararlanılmıştır.