Sinematografik üretim: Mekân ve zaman deneyiminin bedenleşmesi

Mimari mekân bedenin deneyimlerini ve anılarını barındırır, bedenin mekân içindeki zaman ile ilişkilenen eylemlerine hacim kazandırır. Beden; algılayan, hisseden ve anımsayan bir özne olarak mimari mekânı kendi içinde var eder. Zaman ise bedenin mekânı algılamasını, anılar olarak barındırmasını ve her yeni algılama anında anımsayarak yeni anılar üretmesini sağlar. Bu sayede mekân, zaman ve beden bütünleşik ve devingen bir ilişki içindedir ve bedenin bir özne olarak bu deneyimi üretmesi sayesinde bu ilişki var olur. Bedenin deneyimi üzerinden var olan bu bütünleşik ilişkide, mimari mekânın beden ve zaman ile ilişkili olarak tasarlanması ve temsil edilmesi amacıyla kullanılan mimari anlatım teknikleri çok önemlidir. Bu teknikler beden, zaman ve mekânın ilişkileri üzerinden ele alındığı sürece yaşanmış mekan (lived space) temsile dâhil edilmiş olur. Bu araştırma kapsamında bir mimari anlatım tekniği olarak sinematografi, zaman ile bütünleşik olarak yeni bir mekân üretimi sunması ve izleyiciyle bu üretimi bedene kavuşturması bağlamında ele alınmıştır. Sözcük anlamı "hareketin yazımı" olan sinematografi; mekânı ve zamanı beden dışında mekanik olarak üreten, izleyiciyle buluşma anında ise yeniden bedene kavuşturan bir temsil tekniğidir. Sinematografinin kayıt ve kurgu olarak iki aşamalı mekanik üretiminin ilk aşamasında gerçek mekân çizgisel bir zaman düzlemine kaydedilirken, ikinci aşamasında kaydedilmiş mekânlar parçalanarak yeni bir sıçramalı zaman düzleminde kurgulanır. Mekanik üretimin izleyiciyle buluşma anında ise film bedenle buluşarak beden tarafından yeniden üretilerek bedenleşir. Beden; duyuları, kasları ve belleğiyle bir bütün olarak filmde kendisine sunulan yeni mekân ve zamanı algılayıp kendisinde yeni bir deneyime dönüştürür. Bu deneyim filmde gösterilmeyenin beden tarafından üretilmesine ve filmin bütünlüğe kavuşmasına imkân tanır. Böylece mimari mekânın sinematografik temsili bedeni, mekân ve zaman üretimine dâhil ederek temsilin hayat bulmasını mümkün kılar. Araştırmada bedenin mekân ve zaman deneyimi fenomenolojik olarak derinleştirilerek sinemanın bu deneyimi üretmesi sinema tekniği ve kuramı okumalarıyla incelenmiştir. Sinemanın oluşumu ve bu oluşum sürecinde kullanılan araçlar; beden, mekân ve zaman ilişkisini bütünleşik temsil edip etmemeleri üzerinden tartışılmıştır. Sonrasında sinemada yapılan üretime odaklanılmış; bu üretim hareketin kaydedilmesi yani mekânın zamanla beraber üretilmesi bağlamında incelenmiştir. Bu üretimde farklı aşamalarda kullanılan tekniklerin filmin izleyicide bedenleşmesiyle beraber nasıl bir mekân ve zaman üretimi sağladıkları film okumalarıyla örneklendirilmiştir.