Sinoviyal sıvı kökenli mezenkimal kök hücrelerin diz eklemi tam kat kıkırdak hasarı tamirine etkisi

Kıkırdak lezyonları, çağımızın en sık morbidite sebebi hastalığı osteoartritin öncü lezyonlarıdır. Osteoartrite gidişi önlemek için kıkırdak lezyonlarında iyileşme- nin sağlanması önemli bir araştırma konusudur. Literatürde hem kök hücre tedavisinin hem eksozom tedavisinin kıkırdak lezyonlarında iyileşmeyi desteklediği yönünde ça- lışmalar mevcuttur. Biz de çalışmamızda bu iki molekülün rejeneratif etkisinin tam kat kıkırdak hasarında tedavi etkinliklerini değerlendirmeyi, bunları standart tedavi yön- temi olan mikrokırık ile karşılaştırmayı amaçladık. Çalışmamızda 11 adet tavşanın her iki dizi kullanıldı. Tavşanların dizlerinde tam kat kıkırdak hasarı oluşturulduktan sonra postoperatif 0. günde, 4. haftada ve 8. haftada intraartiküler enjeksiyonları yapıldı. 1. gruba sinoviyal sıvı kökenli kök hücrelerden alınan eksozomlar, 2. gruba sinoviyal sı- vıdan elde edilen kök hücreler, 3. gruba mikrokırık tedavisi uygulandı. 4. grup pozitif kontrol grubu, 5. grup negatif kontrol grubu, 6. grup Sham kontrol grubu olarak plan- landı. 3. Ayın sonunda tüm tavşanlar sakrifiye edildi. Kıkırdak hasarındaki iyileşme ICRS skorlama sistemi, H&E ve IF boyama ile değerlendirildi. Mezenkimal kök hücre ve eksozom ile tedavi edilen grupta iyileşmenin hiyalin kıkırdak niteliğinde olduğu, ICRS skorlarının hasar ve mikrokırık grubundan anlamlı olarak yüksek olduğu izlendi. Eksozom grubunun ICRS skorları kök hücre grubundan bir miktar yüksek olsa da is- tatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. İki yöntemin de fibröz içeriği düşük na- türel kıkırdak yapısında bir iyileşme dokusu sağlayan, etkin tedavi yöntemleri olduğu kanaatindeyiz.