Sismik bölgeleme ve İstanbul'un deprem zararlarının tahmini

ÖZETBu tez çalışmasında Eski İstanbul (Fatih ve Eminönü ilçeleri) Bölgesi'nin zemin koşullarıaçısından sismik mikrobölgeleme haritaları hazırlanmıştır. Sismik mikrobölgeleme bölgenindepremselliği ile jeolojik ve faylanma özelliklerinin belirlenmesi ve geoteknik yerel zeminkoşullarının etkilerinin belirlenmesi olmak üzere üç aşamadan oluşmaktadır. Geoteknik yerelzemin koşullarının etkisi ise zemin büyütmesi, şev stabilitesi ve sıvılaşma tehlikesi olmaküzere üç kısımda değerlendirilebilmektedir.İnceleme alanının deprem tehlikesi probabilistik olarak SEISRISKIII (Bender vd., 1987)programı ile GSHAP (1999) çalışmasından yararlanılarak 50 yılda %10 ve %40 aşılmaolasılığına göre hesaplanmıştır. Deprem yer hareketini ifade etmek için spektrum uyumlu yarıstokastik bir yöntem kullanan Tarschts (Papageorgiou vd., 2000) programındanyararlanılmıştır. İnceleme alanının jeoloji ve faylanma haritaları ile enine kesitleri 125 adetsondaj bilgisi, arazi gözlemleri ve topoğrafik bilgiler ışığı altında hazırlanmıştır. Çalışmabölgesi, 250m*250m'lik hücrelere bölünmüş ve her bir hücre için temsili zemin profillerijeoloji haritası ve enine kesitlerden yararlanılarak oluşturulmuştur.Dinamik deprem yükü etkisi altında zemin davranışının analizi için yarı sonsuz tabakalıviskoelastik bir ortamda dalga yayılması esasına dayanarak hazırlanmış olan EERA programı(Bardet vd., 2000) kullanılmış ve zemin yüzünde oluşacak deprem hareketi özellikleribelirlenmiştir. Zemine ait büyütme değerleri ayrıca amprik olarak Midorikawa (1987) eşitliğiile hesaplanmıştır. Bölgenin yamaç kayması tehlikesi Siyahi ve Ansal (1993) tarafındanönerilen şev stabilitesi analiz yöntemine göre hazırlanmış KoeriSlope V 1.0 (Fahjan, Y.M.vd., 2003) programı ile değerlendirilmiştir. Sıvılaşma tehlikesi analizi Seed vd., (1984, 1985)tarafından önerilen Geliştirilmiş Basitleştirilmiş Yöntem ile yapılmıştır. Elde edilen verilerCoğrafi Bilgi Sistemi'ne (CBS) aktarılarak inceleme alanının yer sarsıntısı, sıvılaşma tehlikesive heyelan tehlikesi haritaları hazırlanmış ve bölgede geçmişte olmuş depremlerde meydanagelen hasarlarla birlikte değerlendirilmiştir. Geçmiş depremlerde oluşan hasarların yersarsıntısı haritaları ile oldukça uyumlu olduğu, bazı bölgelerde oluşan hasarlarda sıvılaşmaetkilerinin katkısının olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar kelimeler: Sismik mikrobölgeleme, probabilistik deprem tehlikesi, depremsimülasyonu, dinamik zemin analizi, zemin büyütmesi, sıvılaşma, şev stabilitesi, coğrafi bilgisistemleri