Sivrihisar geleneksel evleri çıkma taşıyıcı yapısının tipolojik çözümlemesi

Geleneksel konutların, sokakların ve kentlerin simgesi haline gelmiş çıkmalar yüzyıllardır Anadolu coğrafyasında görülmektedir. Sivil mimarlık örneklerinde kentten kente, yapılardan yapıya değişen birçok özellik bulunmaktadır. Bunlar gibi çıkmanın da pek çok farklı tipi bulunmaktadır. Yörelere göre çıkmanın malzemesi, yapım tekniği, biçimi, açıklık-kapalılığı, süslemeleri ve cephedeki konumlanması değişkenlik göstermektedir. Bu değişkenlik ise yapıların karakterini oluşturup cephedeki etkisini farklılaştırmaktadır. İncelenen birçok eserde çıkmaların biçimi, cephedeki konumu, açıklık-kapalılık durumu gibi konular ele alınsa da çıkmayı taşıyan sistemin detaylı incelenmediği göze çarpmaktadır. Çıkma altı strüktür sisteminin incelenmesi için Eskişehir iline bağlı Sivrihisar ilçesi seçilmiştir. Ulaşım güzergahı üzerinde yer alması nedeniyle eski zamanlardan beri gelişen Güneş Dağı eteklerindeki kentte birçok korunmuş yapı bulunmaktadır. Kentsel sit alanı içindeki 11 mahallenin tescilli yapıları çalışma için incelenmiştir. Çalışma kapsamında incelenen geleneksel Sivrihisar Evlerinin çıkma altı taşıyıcı ve döşeme sistemi ele alınmıştır. Alan çalışmasındaki tescilli yapıların tespiti için Koruma Amaçlı İmar Planından yararlanılmıştır. Sistemin incelenebilmesi için yerinde detaylı belgelenme yapılmış ve çıkmalar envanterlenmiştir. Çıkma altı strüktür sistemlerinin birleşim detayları, taşıyıcı sistem modeli ve döşeme altı tipleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bulgular değerlendirilirken verilerin korelasyonu yapılmıştır. Çalışma sonucunda Sivrihisar sivil mimarlık örneklerinin çıkma altı taşıyıcı sistemi tipolojisinin nasıl oluştuğu ve tip yoğunluğunun ne olduğu tespit edilmiştir. Çıkma altı taşıyıcı sistem modelinde en çok görülen tip %48,21 oranla bindirme konsol kiriş sistemidir. Döşeme altı modelinde ise %69'luk oranla müdahale görmeyen tip en fazladır.