Political party elites and the breakdown of democracy: The Turkish case, 1973-1980

ÖZET SİYASAL PARTİ SEÇKİNLERİ VE DEMOKRASİNİN KESİNTİYE UĞRAMASI: TÜRKİYE ÖRNEĞİ, 1973-1980 Tanel Demirel Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Danışman: Prof. Dr. Ergun Özbudun Aralık 1998 Bu çalışma, 1973-1980 döneminde Türk siyasal parti seçkinlerinin davranışlarını incelemeyi amaçlamakta; özellikle de siyasal parti seçkinlerinin, demokrasinin 1980 yılında kesintiye uğramasına ne ölçüde katkıda bulundukları sorusu ile ilgilenmektedir. Tez, demokrasilerin kesintiye uğramasının, ne kadar önemli olursa olsunlar sadece yapısal faktörlerle açıklanamayacağı varsayımından yola çıkarak, siyasal aktörlerin, özellikle demokrasiyi savunanların, yapısal faktörlerin olumsuz etkilerini azaltacak bir manevra alanına sahip olduğunu kabul etmektedir. Çalışma, Türk demokrasisinin problemlerinin daha iyi anlaşılabilmesi için, siyasal aktörler için sınırlamalar kadar fırsatlar da yaratan, demokrasinin içinde evrildiği yapısal nitelikli sosyal-siyasal ortamın gözönünde bulundurulması gerektiğini ileri sürmektedir. Bu ortam, en basit anlatımıyla, güçlü devlet geleneği ile modernleşme sürecinde olan geleneksel toplumsal yapının karşılıklı etkileşiminden oluşmaktadır. Adı geçen etkileşimin demokrasinin yerleşmesi için özellikle elverişli bir ortam yaratmadığı sonucuna varılmakla birlikte bu durum, demokrasinin 1980'de başarısızlığa mahkum olduğu anlamına da kesinlikle gelmemektedir. Türk siyasal parti elitleri, sınırlayıcı koşullara etki etme, diğer bir söyleyişle demokrasinin etkinliği ve meşruiyetini artırma konusunda bir manevra alanına sahiptirler. Çalışma, siyasal parti seçkinlerinin, sahip olduktan manevra alanında gerçekleştirdikleri ve gerçekleştiremedikleri davranışları- özellikle terörizm ve ekonomik kriz konusunda- ile demokratik rejime duyulan inana zayıflattıkları ve demokrasinin kesintiye uğramasında etkin bir rol oynadıkları tezini savunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Demokrasinin Kesintiye Uğraması, Türk Demokrasisi, Türk Siyasal Parti Seçkinleri