Siyasi partilerin finansmanı ve mali denetimi

Demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsuru olan siyasi partiler, çok partili siyasal yaşam içerisinde işlevlerini ve faaliyetlerini yerine getirebilmek için mali kaynaklara ihtiyaç duyar. Gerek seçim kampanyası döneminde ve gerekse seçim sonrası dönemde partilerin çalışmalarını etkin şekilde sürdürebilmeleri ancak güçlü finansal kaynaklarla mümkündür. SPK'ya göre partilerin gelir kaynakları; aidatlar, bağışlar, malvarlığından elde edilen gelirler, sosyal faaliyet gelirleri ile devlet yardımıdır. Devlet yardımı konusunda, siyasi partilere Devletçe yeterli düzeyde ve hakça mali yardım yapılacağı ve partilere yapılacak yardımın, alacakları üye aidatının ve bağışların tabi olduğu esasların belirlenmesinin yasa koyucuya bırakılacağı Anayasa hükmüdür.Partilerin ülke demokrasisi içerisinde eşit şartlarda rekabet edebilmeleri ancak, finansal kaynaklarının ciddi şekilde denetiminin sağlanabilmesiyle mümkündür. 1982 Anayasası'nın 69. maddesinde, partilerin mali denetimlerinin Anayasa Mahkemesi tarafından yapılacağı ve esasları ana hatlarıyla çizilmiştir.Anayasanın 69. maddesi 3. fıkrasındaki, ?Siyasi partilerin gelir ve giderlerinin amaçlarına uygun olması gereklidir. Bu kuralın uygulanması kanunla düzenlenir. Anayasa Mahkemesi'nce siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun tespiti, bu hususun denetim yöntemleri ve aykırılık halinde uygulanacak yaptırımlar kanunda gösterilir. Anayasa Mahkemesi, bu denetim görevini yerine getirirken Sayıştay'dan yardım sağlar. Anayasa Mahkemesi'nin bu denetim sonunda vereceği kararlar kesindir? şeklindeki düzenleme ışığında mali denetimle ilgili olarak, 2820 sayılı SPK, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesi'nin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nde ayrıntılar açıklanmıştır. Anayasa Mahkemesi'nin siyasi partilerin mali denetimi ile ilgili olarak vermiş olduğu kararlarında da, partileri ve finansman kaynaklarını her açıdan inceleme ve değerlendirmeye tabi tuttuğu anlaşılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Siyasi Partiler, Siyasi Partilerin Gelirleri, Devlet Yardımı, Siyasi Partilerin Mali Denetimi.