DoctorateOpen Access

Language ability in schizophrenia patients and genetic high-risk individuals: Neuropsychological and computational investigation

2024
0 views
0 downloads
Advisor: Prof. Dr. Timothea Toulopoulou

Abstract (TR)

Çalışma, şizofrenide dile bağlı fenotipleri tanımlamayı ve şizofreni hastalarında (ŞZ) ve kardeşlerinde (KRD) dili olası bir endofenotip olarak analiz etmeyi amaçladı. Deney 1 için dil, Düşünce ve Dil Bozukluğu Ölçeği (DDBÖ), Düşünce ve Dil Ölçeği (DDÖ), fonemik ve anlamsal sözel akıcılık, Boston Adlandırma Testi ve Hikaye Elementleri Değerlendirme Ölçeği ile değerlendirildi. KRD'nin dil becerileri ŞZ'den daha yüksek, ancak sağlıklı kontrolden (SK) daha düşüktü. ŞZ ve KRD'nin en iyi yordayıcısı, SK'ya kıyasla ana regresyon modelinde TLI skoruydu. Deney 2 için, Türkçe konuşan ŞZ'de değişen dilsel özellikler olup olmadığını ve fenotipler olarak bu olası özelliklerin dile bağlı veya bağımsız olup olmadığını araştırdım. Bunun için Doğal Dil İşleme'yi (DDİ) kullandım. Analizler iki bölümde gerçekleştirildi. Öncelikle ortalama cümle uzunluğu (OCU), toplam kelime (TK), hareketli ortalama tür-belirteç oranı (HOTBO) ve birinci tekil şahıs zamiri kullanımı (BTŞZ) hesaplandı. İkinci olarak, konuşma parçası etiketleme (KPE) ve Word2Vec'i kullandık. ŞZ'nin OCU ve HOTBO'sunun daha düşük, ancak BTŞZ kullanımının daha yüksek olduğunu buldum. Sonuçların TALD ile korelasyonu vardı. KPE, ŞZ'nin daha az koordine edici bağlaç kullandığını gösterdi. Word2Vec, ŞZ'nin SK'dan daha yüksek semantik benzerliğe sahip olduğunu ve K-Means'in ŞZ ve SK'yı %86,84 gibi yüksek bir doğrulukla iki ayrı gruba ayırabildiğini tespit etti. Bulgularımız dilin alt bölümlerinden biri olarak anlambilimin şizofrenide olası bir endofenotip olabileceğini düşündürmektedir. Dolayısıyla bunların değerlendirilmesi hastalığın erken teşhisini kolaylaştırabilir. Ayrıca çalışma, ŞZ'deki değişen dilsel özelliklerin çoğunlukla dilden bağımsız olduğunu gösterdi. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Dil Bozukluğu, Endofenotip, Kardeş, Doğal Dil İşleme, Makina Öğrenimi

Author

Dr. Tuğçe Çabuk

How to Cite

Tuğçe Çabuk (Doktora Tezi). Language ability in schizophrenia patients and genetic high-risk individuals: Neuropsychological and computational investigation, 2024, Bilkent University.

Keywords

License

Tüm Hakları Saklıdır

This work is shared under the specified license terms.

More theses from Bilkent University