Sınıf öğretmenlerinin sürdürülebilir kalkınma için eğitimde öz yeterlik inançlarının incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı, Malandrakis et al. (2019) tarafından geliştirilen "Sürdürülebilir Kalkınma için Eğitimde Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği"nin Türkçeye uyarlanması ve ölçeğin psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesidir. Ayrıca Türkiye'de görev yapan sınıf öğretmenlerinin sürdürülebilir kalkınmaya yönelik öz yeterlik inançları, algılanan alan bilgisi (AAB) ve algılanan pedagojik alan bilgisi (APAB) düzeylerinin belirlenmesi; bu değişkenlerin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının ve aralarındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, Ağrı, Bingöl ve Van illeri ile bu illere bağlı ilçelerde görev yapan toplam 1012 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Demografik Bilgi Formu ile Türkçeye uyarlanan Sürdürülebilir Kalkınma için Eğitimde Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile, iç tutarlılığa dayalı güvenirliği ise Cronbach's alpha katsayıları aracılığıyla değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymuştur. Yürütülen korelasyon analizleri, öğretmenlerin öz yeterlik inançları, AAB ve APAB düzeyleri arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler olduğunu göstermiştir. Öz yeterliğin "eylem" alt boyutu ile AAB arasında yüksek düzeyde pozitif bir ilişki gözlenirken, diğer alt boyutlarla ilişkiler orta düzeydedir. Cinsiyete göre yalnızca öz yeterlik düzeyinde anlamlı bir farklılık bulunmuş, erkek öğretmenlerin puanları daha yüksek olmakla birlikte bu farkın etki büyüklüğü düşük düzeyde kalmıştır. AAB ve APAB düzeyleri cinsiyet açısından anlamlı farklılık göstermemiştir. Sürdürülebilir Kalkınma için Eğitim (SKE) dersini almış olan öğretmenler, bu dersi almayanlara kıyasla öz yeterlik ve APAB düzeylerinde anlamlı olarak daha yüksek puanlar almıştır. AAB düzeyinde ise anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Benzer şekilde, lisansüstü eğitim almış öğretmenlerin, lisans mezunlarına göre öz yeterlik, AAB ve APAB düzeylerinde anlamlı düzeyde daha yüksek puanlara sahip oldukları bulunmuştur. Ancak bu farklılıkların etki büyüklükleri genel olarak küçük düzeydedir. Mesleki deneyim süresi dikkate alındığında ise yalnızca AAB düzeyinde anlamlı bir fark belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, sürdürülebilir kalkınma eğitimi bağlamında öğretmen yeterliklerinin geliştirilmesi için hizmet içi eğitimlerin ve akademik gelişim olanaklarının artırılmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.