İslamcılık düşüncesi bağlamında Musa Carullah Bigiyef düşüncesinin sosyolojik temelleri

İslamcılık siyasal bir ideoloji olarak 19. yüzyılda tezahür etse de İslamiyet'in doğuşundan itibaren İslam dinini kabul etmiş insanlar, Kur'an-ı Kerim'in emirlerini hayatın her alanında hakim kılma çabasında olmuşlardır. Tarihte yaşamış bir çok İslamcı, İslamiyet'in sadece ahirete dair bir din olmadığını, sosyal yaşamı da düzen-leyen her türlü yetkinliğe sahip bir din olduğunu ispatlamaya çalışmışlardır. Özellikle 19. yüzyılda İslam dünyası'nın Batı karşısında her alanda geri plana düşmesi, bazı Müslüman aydınları bu olumsuz duruma karşı çözüm yolları aramaya sevk etmiştir. Birçok Müslüman aydın, yoğun bir çaba içerisine girmiş ve birçok çözüm önerileri sunulmuştur. Ancak Müslüman devletler, bu çözüm önerilerini top-lumsal yaşamı düzenlemek yerine askeri başarılar elde etmek için kullanmışlardır. Dolayısıyla sunulan çözüm önerileri etkisiz kalmıştır. İşte bu buhranlı dönemde ya-şayan Musa Carullah Bigiyef'te Müslümanların her türlü tembellik ve geri kalmışlık-tan kurtulması için çaba göstermiş aydınlardan birisidir. O, İslam dininin doğru anla-şılıp, sorunlara karşı zamanın şartlarına göre yetkin kimseler tarafından Kur'an ve Sünnet çerçevesinde çözümler sunulması gerektiğini söylemektedir. Musa Carullahbir çok ihtilaflı konunun göz ardı edilip çözüme kavuşturulmadığını, Müslüman alimlerin gereksiz kelami meselelere takıldığını, mezhepçi tavırlarıyla taklitçiliği teşvik ettiklerini savunarak yüzlerce eser, makale, gazete yazısı ortaya koymuştur. Bu çalışmada Musa Carullah Bigiyef'in İslamcı gelenek çerçevesinde toplumsal meselelere dair bazı görüşleri tarihsel tarama modeli ve doküman incelemesi tekniği kullanılarak anlatılmıştır.