Societa' Operaia Italiana di İstanbul binası restorasyon projesi

Societá Operaia di Istanbul binası, İstanbul İli, Beyoğlu İlçesi, Asmalımescit Mahallesinde, Deva ve Perukâr Çıkmazı arasında 303 Ada, 40 Parselde yer almaktadır. 1884 yılında Vallaury, Bottarlini ve Breschi'den istenen teklif sonucu Bottarlini'nin hazırladığı projenin kabul edilmesiyle inşa çalışmalarına başlanmıştır. Ana salonun kare planlı olmasına ve Mimar Vallaury tarafından tasarlanmasına karar verilmiştir. Tuğla duvarlı, kargir bir bina olarak tasarlanan dernek binasında bodrum katta mahsen ve mutfak, zemin katta bilardo ve okuma salonu, 1. katta ışıklıklı bir tiyatro salonu ile çatı katında bekçi odalarının yer alması ön görülmüştür. 2 Kasım 1884'te temel atma töreni gerçekleştirilmiştir. 3 Kasım 1885 tarihinde açıldığı bilinen binanın inşası ile ilgili tüm ayrıntılar aradaki 1 yıllık süreci kapsayan toplantı tutanaklarında her türlü detayıyla yer almaktadır. Kapı ve pencere doğramalarının tipoloji ve malzemeleri, zemin kaplamalarının ayrıntıları, süsleme, stük ve bezemeler, aydınlatmalar ve inşaat malzemeleri ile tüm bunların maliyeti ile ilgili detaylar bu toplantı tutanaklarında yer almaktadır. 1907 yılında derneğin İstanbul'da sayıları binleri bulan İtalyanlar için yetersiz kalması üzerinde durulmuştur. Bunun üzerine yeni bina ve arsa arayışına girilir fakat maddi kaygılar ve yeni arsa bulunması konusundaki olumsuzluklar neticesinde Haziran 1909 ve Ocak 1910 tarihleri arasında yapının genişletilmesi ve yeniden düzenlenmesi çalışmaları yapılmıştır. Giulio Mongeri ve Edoardo de Nari'nin müellif oldukları çalışmalar dahilinde yapıya bir kat eklenmiş, ışıklıklı galeri iptal edilmiş ve teras çatı yerine yapıya çatı eklenerek çatı katı genişletilmiştir. 1910 yılında yapılan onarım binanın günümüzdeki mevcut durumuna oldukça benzerlik göstermektedir. Bodrum katta depo olarak kullanılan beş adet mekân bulunmaktadır. Zemin katta restoran işlevi nedeniyle niteliksiz eklentiler mevcuttur. Ana mekâna Deva Çıkmazı'ndan pencereden bozularak açılan kapı, restoran olarak kullanılan ana mekânın kuzeybatısında yer alan tek katlı mutfak eklentisi, binanın Deva Çıkmazı'ndan sağlanan ana girişinin arkasında oluşturulmuş, muhasebe birimi ile Perukâr Çıkmazı'ndan girilen hol ve tuvalet üniteleri binanın özgün niteliğine zarar vermektedir. Yapının 1. katı, müze olarak kullanılan, ana salon, salona açılan mutfak, kütüphane, bir adet ofis birimi ve ana giriş holünden oluşmaktadır. Yapının 1910 yılındaki durumunu yansıtmakta olan plan şemasında mutfak olarak kullanılan alanda değişiklikler yapılmıştır. Sergi salonu olarak kullanılan tiyatro katında sepet kuplu kemere sahip bir sahne yer almaktadır. Sahneye bakan asma katta ahşap korkuluklu bir balkon yer alır. Bu katta kapı, seramik, vitrifiyeler ile özgün niteliğini kaybetmiş bir tuvalet ünitesi yer almaktadır. Ofis ve arşiv birimlerinin yer aldığı çatı katında beş adet oda yer almaktadır. Bu odalardan bir tanesine ulaşılamamıştır. Binanın genel problemi işlev değişiklikleri nedeniyle yapılan eklentilerdir. Ayrıca bodrum kat duvarlarında rutubet etkisi ile demir putrel profillerde korozyon gibi sorunlar mevcuttur.