Sofralık tüketime yönelik Kabaaşı ve Hasanbey kayısı çeşitlerinde soğuk hava depolarında meydana gelen kalite kayıpları sorununun çözümüne yönelik bir araştırma

Bu çalışma, iki farklı rakım (1000-1600 m) ve olgunlukta (erken-olgun) hasat edilip normal atmosfer (NA) ve modifiye atmosfer paketleme (MAP) ortamlarında depolanan Kabaaşı ve Hasanbey kayısı çeşitlerine ait meyvelerin depolama süreçlerinde meydana gelen enzimatik ve biyokimyasal değişimlerin belirlenmesi, meyve kararması ve kalite kayıplarıyla olan ilişkilerinin ortaya konulması amacıyla 2021 ve 2022 yıllarında yürütülmüştür. Yaş kayısı meyveleri +4 ve +1 oC'de %90-95 oransal nem koşullarında sekiz hafta muhafazaya edilmiş, 15 gün aralıklarla alınan meyve örneklerinde pomolojik, mikrobiyolojik analizler, sorbitol içeriği, toplam fenolik madde (TFMM), polifenol oksidaz (PPO) enzim aktivitesi, O2, CO2 düzeyi, solunum hızı ve etilen miktarı belirlenmiştir. Depolama öncesi yüksek olan meyve sertliği (MES) ve toplam asitlik (TEA) değerlerinin muhafaza süresince azaldığı, suda çözünür kuru madde (SÇKM) ve pH değerlerinin artış gösterdiği belirlenmiştir. MAP +1 oC depolama koşullarının yaş kayısı meyvelerinde önemli bir kalite kaybı olmaksızın muhafaza edilmesinde diğer uygulamalara göre daha uygun olduğu saptanmıştır. Kabaaşı'da 1600 m rakımda yetiştirilen ağaçlardan erken hasat döneminde toplanan meyvelerde depolama sırasında meyve kararması olayına rastlanmış, buna karşılık aynı rakımda olgun dönemde toplanan meyvelerde herhangi bir kararmanın meydana gelmediği belirlenmiştir. Meyve kararmasının meydana geldiği 1600 m rakım ve erken dönemde hasat edilen Kabaaşı çeşidine ait meyvelerde TFMM 963.17 mg gallik asit eşdeğeri/kg yaş ağırlık (mg GAE/kg YA), PPO 2089.93 ünite/mg protein (U/mg prot) olarak bulunmuştur. Meyve kararmasının meydana gelmediği Kabaaşı meyvelerinde (1600 m rakım-olgun dönem hasat) TFMM 502.09 (mg GAE/kg YA), PPO 1779.06 (U/mg prot) olarak belirlenmiştir. Çalışmada yer alan Hasanbey kayısı çeşidinde meyve kararması olayına rastlanmamıştır (TFMM 435.81 (mg GAE/kg YA) ve PPO 1051.27 (U/mg prot). Depolama ve nakliye sırasında Kabaaşı meyvelerinde ortaya çıkan kararmanın yüksek TFMM ve yüksek PPO enzim aktivitesiyle ilişkili olabileceği öngörülmektedir. Rakımca yüksek yerlerde yetiştirilen Kabaaşı çeşidinde hasadın biraz geciktirilerek olgun dönemde yapılması ve Kabaaşı çeşidiyle yeni bahçe tesisinde meyve kararması durumunun dikkate alınması tavsiye edilmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Kayısı, Muhafaza, Meyve Kararması, Polifenol Oksidaz, Kabaaşı