Soğuk hava deposunda yeşil sipariş sıralama probleminin yapay arı kolonisi algoritması ve genetik algoritma ile çözülmesi

Çağımızın en büyük problemlerinden biri, küresel ısınmanın artmasını tetikleyen ve atmosferdeki karbondioksit miktarında artışa sebep olan sera gazıdır. Nüfusun artmasına bağlı olarak fosil yakıt kullanımının artması, ormanların yok edilmesi, sentetik gübre kullanılması, hayvanların tüketebileceklerin yeşil alanların yok edilmesi, endüstriyel faaliyetlerin artması sera gazının artmasına, dolayısıyla küresel ısınmaya sebep olmaktadır. Sera gazı salınımlarını azaltmak için uygulanabilecek en önemli çözüm yollarından biri karbon ayak izinin azaltılmasıdır. Karbon ayak izi, üretilen sera gazı miktarı açısından insan faaliyetlerinin dolaylı veya dolaysız olarak çevreye verdiği zararın bir ölçüsüdür ve karbondioksit cinsinden ifade edilmektedir. Enerji tüketimindeki artışın doğrudan bir sonucu olarak fosil yakıtların kullanımının artması karbon ayak izi miktarının artmasına neden olmakta ve küresel ısınmayı olumsuz etkilemektedir. Karbon ayak izi miktarını azaltmak için sürdürülebilirlik ve geri dönüşüm kavramlarına odaklanarak yeşil kavramına katkıda bulunmak gerekmektedir. Son yıllarda doğal kaynakların tükendiğinin ve ekolojinin bozulduğunun farkına varan tüketiciler yeşil kavramına yönelmişler ve sürdürebilirliği sağlamak için yeşil çalışmalara ağırlık vermeye başlamışlardır. Bu çalışmada; yeşil kavramını depolara entegre ederek soğuk hava depolarının verimliliğini arttırmak amacıyla incelemeler yapılmıştır. İncelemesi yapılan soğuk hava deposunda muhafaza edilen ürünler depolanması gereken sıcaklığa ve belirli özelliklerine göre ayrı ayrı odacıklarda depolanmaktadır. Süt ve süt ürünlerinin depolandığı bu soğuk hava deposuna gelen siparişlerin herhangi bir düzen olmamasından dolayı odacıkların kapısı sürekli açılmakta ve bu sırada dış ortam ile odacıklar arasında ısı alışverişi meydana gelmektedir. Soğuk hava deposunda bulunan odacıkların en uygun sıcaklıkta sabit kalabilmesi için soğutucular fazladan enerji harcanmakta ve bu durum hem işletme maliyetini hem de yeşil kavramını olumsuz etkilemektedir. Depoya gelen siparişlerin; dışarıdan gelen ısı transferini engelleyecek ve enerji kullanımını indirgeyecek şekilde uygun bir sıralamada toplanması amaçlanmış ve bu problemi çözebilmek amacıyla yeni yeşil sipariş sıralama modeli önerilmiştir. Önerilen matematiksel model önce elle çözülmüş, daha sonra açık ve kapalı halleri LİNGO yardımıyla çözülerek test edilmiştir. Problemin çözümünde kullanılan yeşil sipariş sıralama modeli Genetik Algoritma (GA) ve Yapay Arı Kolonisi (YAKA) Algoritması ile çözülmüş, elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Parametrelerin optimizasyonu için deney tasarımı tekniği olan Yates Notasyonu kullanılmış ve SPSS yardımı ile istatistiği yapılmıştır.