Soğuk savaş sonrası Avrupa Birliği'de genişleme-derinleşme ikilemi

Uluslararası İlişkiler disiplininin çalışma konularından biri olan Avrupa Birliği, günümüzde, yirmi yedi üyesi, derinlemesine yapılandırılmış kurumsal yapısı ve başka bir örneği olmayan bütünleşik sistemiyle küresel sistemin önemli aktörlerinden biridir.Bu çalışmanın araştırma konusu, Soğuk Savaş sonrası uluslararası konjonktüre bağlı olarak Avrupa Birliği'nin genişlemesi ve bu genişlemeyle birlikte Avrupa Birliği bütünleşmesinde yaşanan derinleşme ikilemleridir.Avrupa Birliği'nin Soğuk Savaş sonrası Orta ve Doğu Avrupa Ülkeleri ile gerçekleştirdiği genişleme, 1990'lara kadar yaşanan bütünleşme deneyimlerinin ötesinde, birliğin gündemine yeni sorunlar getrirmiştir. Bu genişleme ile Avrupa Birliği'nin üye saysı ve coğrafi büyüklüğü iki katına çıkarken, birliğin ekonomik ve siyasi bütünlüğünün yeniden yapılandırılması gereksinimi ortaya çıkmıştır. Bu iki temel farklılık birliğin ortak politikalarında çelişkilere ve karar alma örgütlenmesinde tartışmalara neden olmuştur. Soğuk Savaş sonrası genişlemeyle meydana gelen bu çelişkilerin giderilmesi ve tartışmaların sonuçlandırılması için reformlar yapılmıştır.Sovyetler Birliği'nin dağılması ve iki kutuplu sistemin sona ermesiyle uluslararası sistemde meydana gelen dönüşüm, Avrupa Toplulukları'nda da dönüşümü meydana getirmiştir. Gelişmelere bağlı olarak yapılanmasını güçlendirmek isteyen Avrupa toplulukları Maastricht Antlaşması'yla bütçelerinin ve yürütme organlarının birleştirilmesi suretiyle Avrupa Birliği'ne dönüştürülmüştür. Gündemdeki genişlemelerle ve gelişmelerle, 1999 yılında Maastricht Antlaşması'yla oluşturulan Avrupa Birliği Antlaşması, Amsterdam Antlaşması'yla yeniden yapılandırılmıştır. Genişlemeye hazırlanan birliğin genişlemesi ve derinleşmesi ikileminin en somut haliyle ortaya çıkmasıyla, bu ikilemlerin çözümü için 2001 yılında Laaken Zirvesi'nde başlayan müzakereler, 2004 yılında imzalanan Nice Antlaşması'na kadar devam etmiştir. Nice Antlaşması'nın çözümsüz kalmasıyla, genişleyen birlik için son reform 2009 yılında Lizbon Antlaşması'yla gerçekleştirilmiştir.Bu bağlamda çalışmanın amacı, gerçekleşen genişleme ile Avrupa Birliği derinleşmesi ikileminin Maastricht, Amsterdam, Nice ve Lizbon Antlaşmaları çerçevesinde yapılan reformlarla birliğin bütünleşmesinin değerlendirilmesidir.