Soğuk savaş sonrası dönemde Karadeniz jeopolitiğinin Rusya ve NATO çerçevesinde incelenmesi (1990-2018)

Soğuk Savaş sonrası dönemde giderek daha fazla önem kazanan Karadeniz'in uluslararası politikanın önde gelen aktörleri arasında yaşanan güç mücadelelerine sahne olduğu görülmektedir. Jeopolitik konumu gereği yüzyıllar boyunca etkinlik mücadelelerine tanıklık eden Karadeniz'de, SSCB'nin yıkılışının ertesinde bölgedeki gücünü kaybetmek istemeyen Rusya Federasyonu (RF) ile genişlemesini sürdüren NATO'nun nüfuz mücadelesi içerisinde olduğu görülmektedir. Soğuk Savaş sonrası dönemin önemli jeopolitik unsurlarını ihtiva eden veya bunları barındıran coğrafyalara yakınlığıyla dikkat çeken bölge, zengin doğal kaynaklara ve ekonomik açıdan önem arz eden ticaret limanlarına sahiptir. Bu unsurların yanısıra doğu-batı arasında koridor görevi görmesi sebebiyle enerji ve ulaşım koridoru olma özelliği taşıması da jeopolitik önemini öne çıkaran başlıca noktalar arasında yer almaktadır. 11 Eylül saldırılarının ertesinde terörle mücadelede kritik rol oynayan bölgelere olan yakınlığı itibariyle de gündemde olan bölge, NATO'nun sözkonusu bölgelere geçişinin sağlanması açısından da bir koridor özelliği arz etmektedir. Genişlemesini Soğuk Savaş sonrası süreçte sürdüren NATO, Karadeniz'e kıyısı olan eski Sovyet Cumhuriyeti devletlerinin giderek batıya yakınlaşmasından yararlanarak bölgede önemli bir avantaj elde etmiştir. Bölgeyi güvenlik mülahazaları çerçevesinde değerlendiren RF'nin de NATO'nun adımlarını tehdit algılaması çerçevesinde yorumlayarak bu doğrultuda politikalarına yön verdiği görülmektedir. Realist yaklaşımla bölgeye yönelik politikalarını devlet bekası kapsamında şekillendiren RF'nin, gücünü maksimize etmeye çalıştığı ve güvenliğini her türlü araçla sağlama iradesini ortaya koyduğunu söylemek mümkündür. RF'nin yaşam alanı (Lebensraum) olarak gördüğü bölgede NATO'nun çeşitli politikalarla etkinlik göstermeye çalışması, buradaki mücadelenin çok çeşitli araçlarla farklı boyutlarda sürmesine sebebiyet vermektedir. Ukrayna müdahalesinde ortaya konan hibrit savaş unsurları RF'nin her türlü aracı uygulama kararlılığında olduğunu göstermektedir. Bölgesel güvenlik itibariyle düşünüldüğünde ise, bu mücadelelerin Türkiye'nin de içinde yer aldığı bölgeyi istikrarsızlaştırıcı bir etki yaratarak gelecek açısından düşündürücü olduğunu söylemek mümkündür.