Solunum paterninin kraniyofasiyal gelişim ve maloklüzyona etkisi hakkında diş hekimleri ve kulak burun boğaz uzmanlarının farkındalığının değerlendirilmesi

Amaç: Kraniyofasiyal gelişim, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle şekillenen karmaşık bir biyolojik süreçtir. Solunum paternleri bu gelişimde belirleyici bir rol oynayarak dentofasiyal morfolojiyi doğrudan etkilemektedir. Bu çalışma, Türkiye genelinde görev yapan diş hekimleri ve Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanlarının ağız solunumunun kraniyofasiyal gelişim üzerindeki etkilerine yönelik bilgi, farkındalık ve klinik yaklaşım düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte tasarlanan bu çalışmaya 96 diş hekimi ve 79 KBB uzmanı katılmıştır. Katılımcılara demografik bilgiler, ağız solunumunun etkileri, erken tanı yaklaşımları ve multidisipliner yönlendirme süreçlerine dair yapılandırılmış bir anket uygulanmıştır. Verilerin analizinde NCSS 2007 programı kullanılmış; tanımlayıcı istatistiklere ek olarak grup karşılaştırmalarında Pearson Ki-Kare testi uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,001 ve p<0,05 olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Her iki grubun teorik bilgi düzeyi yüksek olmasına rağmen bu farkındalık, klinik uygulamalara yeterince yansımamaktadır. Diş hekimlerinin yalnızca %51'i ağız solunumu saptadığında hastayı KBB uzmanına yönlendirdiğini belirtirken, KBB uzmanlarının %79,7'si maksiller darlık tespit ettiğinde yönlendirme yaptığını ifade etmiştir. Ayrıca, KBB uzmanlarının %88,6'sı adenotonsillektomi sonrası ortodontik yönlendirme yapmadığını bildirmiştir. Diş hekimlerinin; retrognatizm (p=0,006), prognatizm (p=0,012), diş çapraşıklığı (p=0,001), diestema (p=0,001), anterior açık kapanış (p=0,001), çapraz kapanış (p=0,001) ve gecikmiş diş sürmesi (p=0,041) durumlarında ortodontiste yönlendirme oranı, KBB uzmanlarına göre anlamlı düzeyde daha yüksektir. Öte yandan, KBB uzmanlarının çene eklem sesi (p=0,001), bruksizm (p=0,001) ve çene deviasyonu (p=0,014) gibi fonksiyonel semptomlarda yönlendirme oranı daha yüksektir. Ayrıca, KBB uzmanlarının yönlendirme davranışları; yaş grubu (p=0,006), çalışılan kurum (p=0,001) ve mesleki deneyim yılına (p=0,001) göre anlamlı farklılık göstermektedir. Sonuç: Bu çalışma ağız solunumunun erken teşhis edilerek uygun tedavi yöntemleriyle kontrol altına alınmasının maloklüzyon ve iskeletsel değişikliklerin önlenmesinde kritik bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Multidisipliner iş birliği ve etkili yönlendirme süreçleri, kraniyofasiyal gelişimde kalıcı bozuklukların engellenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Kraniyofasiyal gelişim, ağız solunumu, maloklüzyon, maksiller darlık, multidisipliner yaklaşım