Solunumsal yoğun bakım ünitesinde mortaliteyi etkileyen faktörler

Yoğun Bakım Ünitesi'ne (YBÜ) kabul edilen hastalarda mortalite oranı yüksektir. Hastalık şiddetinin belirlenmesi ve mortaliteye etkili risk faktörlerinin tanınması, hastanın prognozunun saptanmasında büyük önem taşımaktadır. Ayrıca tedavi yönetim stratejilerinin belirlenmesi ve kaynakların kullanımını da etkiler. Bu çalışma; YBÜ'ye kabul edilen hastaların prognoz tayininde, yatış esnasındaki skorlama sistemleri ile beraber yatış ve üçüncü günkü laboratuvar parametrelerini karşılaştırmak amacıyla planlandı. Kasım 2013 ve Nisan 2014 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Hastanesi Solunumsal Yoğun Bakım Kliniğinde yaşları 22-93 arasında değişen 86 hasta, retrospektif olarak çalışmaya dahil edildi. Hastalar ölenler ve yaşayanlar olmak üzere iki gruba ayrıldı. . Hastaların demografik verileri, tanıları, klinik ve laboratuar bulguları, YBÜ'de kaldığı süre, mekanik ventilasyonda kaldığı süre kaydedildi. YBÜ'ye kabulün ilk günü içerisindeki APACHE II (Acute Pysiology And Chronic Health Evaluation), SOFA (SequentialOrgan Failure Assesment), SAPS II (Simplified Acute Physilogy Score) ve GKS(Glaskow Koma Skoru) skorları hesaplandı. Tüm hastalardan YBÜ'ne giriş anında ve 72 saat sonunda hemogram, CRP (C-Reaktif Protein), biyokimyasal parametreler ve hormon düzeyleri çalışıldı. Sonuçlar ölenler ve yaşayanlar arasında karşılaştırıldı. Ölen hastalarla yaşayan hastalar arasında yaş, cinsiyet ve yoğun bakımda yatış süresi bakımından anlamlı bir fark olmadığı görüldü. Ölen hastaların mekanik ventilasyonda kalma süresi yaşayanlara göre anlamlı ölçüde daha uzundu (p<0,05). Ölenlerde bakılan ateş, nabız ve ağırlık yaşayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı(p<0,05). Yatış esnasında bakılan sistolik ve diastolik tansiyonlar da ölenlerde yaşayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0,05). Ayrıca hastanın inotropik destek ihtiyacı ölenlerde taburcu olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (p<0,05). Yatış esnasındaki hastanın solunum desteği türü gruplar arasında istatistiksel olarak mortalite için anlamlı farklılık gözlenmedi. Ölen hastalarda, APACHE II, SOFA ve SAPS II skoru yaşayan olgulara göre istatistiksel olarak anlamlı ölçüde daha yüksekti. GKS ise istatistiksel olarak daha düşüktü (p<0.001). Yaşayan grup ile karşılaştırıldığında ölen grupta yatış esnasında bakılan WBC ( Beyaz Kan Hücresi) ve CRP düzeyleri daha yüksek, hemoglobinve hematokrit düzeyleri daha düşük bulundu, ancak bu farklılık istatiksel olarak anlamlı değildi. Ölen olgularda trombosit sayısı yaşayanlara göre belirgin düşük bulundu (p<0,05). Yoğun bakıma kabul edilen hastalar arasında bakılan biyokimyasal parametrelerden albümin, üre, kreatinin seviyelerindeki düşüklük, HDL (High Dansity Lipoprotein) , LDL (Low Dansity Lipoprotein), kolesterol, direkt bilirubin, CK(Keratin Kinaz) değerlerindeki yükseklik ölenlerde yaşayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı farlıklık gösterdi (p<0,05). Sodyum, potasyum, glukoz, AST, ALT değerleri mortalite açısından gruplar arasında anlamlı farklılık gözlenmedi. Yatış esnasında bakılan hormon düzeylerinden T4 (Tiroksin) düşüklüğü, kortizol, ACTH (Adrenokortikotropik Hormon) ve BH (Büyüme Hormonu ) yüksekliği ölenlerde taburcu olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı faklılık saptandı (p<0,05). Ancak T3 (Triiyodotironin), DEAH (Dehidroepiandrosteron) ve TSH (Tiroid Stimulan Hormon) mortalite için gruplar arasında anlamlı farklıklık saptanmadı. Hastaların yatışta ve üçüncü günde bakılan laboratuvar parametrelerinde ölenler ve yaşayanlar arasında sadece fosfor düzeyinde anlamlı farklılık saptandı (p<0,05). Bakılan diğer parametrelerde mortalite için belirgin farklılık gözlenmedi. Sonuç olarak, YBÜ'ye kabul edilen kritik hastalarda, skorlama sistemleri prognoz değerlendirmesinde önemli bir etkinliğe sahiptir. Bununla beraber yatışta bakılan trombosit sayısı, albümin, kortizol, ACTH, üre, kreatinin, HDL, kolesterol ve CK düzeyleri mortalite tahmini için ek bilgiler sağlamaktadır. Bununla beraber üçüncü günde bakılan bu parametrelerdeki değişiminde fosfor düzeyindeki düşüşler istatistiksel olarak mortalite için anlamlıydı. Anahtar Sözcükler: Yoğun Bakım, Mortalite, Skorlama Sistemleri, Labortauvar parametreleri, Göğüs Hastalıkları