Son 10 yılda eğitsel robot setlerinin etkililiğine dönük yapılan tezlerin incelenmesi: Bir meta analiz çalışması

Bilim kurgu romanları ve filmlerinde gördüğümüz hayal ötesi gibi görünen teknolojilerin şimdilerde hayatımızda olduklarını görmekteyiz. Robotlar, sensörler yardımı ile çevresini algılayabilen, elektronik ve mekanik birimlerden oluşan, programlanabilir cihazlardır. Bu cihazlar teknolojinin gelişimi ile birlikte endüstri, sanayi, uzay eğitim gibi birçok alanda kullanılmaktadır. Eğitimde robot kullanımı ilk olarak 1980'li yılların başında görülmektedir (Papert,1980). Eğitimde birçok alanda kullanımı artan bu setlere yatırımlar yapılmakta ve bu nedenle öğrenme üzerindeki etkilerinin çok yönlü araştırılması gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı eğitsel robot setlerin öğrencinin problem çözme, akademik başarı ve bilimsel süreç becerilerine olan genel etkisinin incelenmesidir. Çalışmada literatür tarama yöntemlerinden biri olan meta-analiz yöntemi kullanılmıştır. Meta analiz yöntemi, benzer alanda yapılmış çalışmaların belirlenmiş kriterler doğrultusunda gruplandırıldıktan sonra elde edilen nicel verilerden genel bir sonuç oluşturma yöntemidir (Dinçer, 2021). Bu araştırmada çalışmaya dâhil edilme kriterleri olarak belirlenmiş ölçütler şunlardır: Çalışmanın 2010-2021 yılları arasında olması, Türkçe dilinde yazılmış yüksek lisans tezi ve doktora tezi olması, eğitsel robot setlerin sadece eğitim alanında kullanılmış olması, çalışmanın deneysel-yarı deneysel olması. Verileri analizinde etki büyüklükleri hesaplanmıştır. Etki büyüklüğü hesaplanırken çalışmalarda yer alan aritmetik ortalama, standart sapma, t, F ya da r gibi istatistik değerlerin belirli formüllerle standart bir ölçüm değerine dönüşümleri kullanılmıştır. Dâhil edilme kriterlerine göre araştırmaya 6 adet doktora tezi, 26 adet yüksek lisans tezi olmak üzere toplam 32 adet çalışma dâhil edilmiştir. Veriler incelendiğinde, araştırmaya dâhil edilen çalışmaların %48.8 oranında akademik başarıyı, %19.5 oranında bilimsel süreç becerileri ve %31.7 oranında problem çözme becerilerinin ele alındığı görülmektedir. Akademik başarı bağlamında Cohen ve arkadaşlarının (2007) etki düzeyleri sınıflandırmasına göre dâhil edilen çalışmaların %0 oranında (n=0) zayıf düzeyde, %30 oranında (n=6) küçük düzeyde, %25 oranında (n=5) orta düzeyde ve %45 oranında (n=9) güçlü düzeyde etki büyülüklerinin olduğu saptanmıştır. Öte yandan bilimsel süreç becerilerine olan etki incelendiğinde çalışmaların %12,5 oranında (n=1) zayıf düzeyde, %37,5 oranında (n=3) küçük düzeyde, %12,5 oranında (n=1) orta düzeyde ve %37,5 oranında (n=3) güçlü düzeyde etki büyülüklerinin olduğunu görülmektedir. Problem çözme becerilerine olan etki incelendiğinde çalışmaların %7,69 oranında (n=1) zayıf düzeyde, %7,69 oranında (n=1) küçük düzeyde, %38,46 oranında (n=5) orta düzeyde ve %46,15 oranında (n=6) güçlü düzeyde etki büyülüklerinin olduğu görülmüştür.