Sorgun (Yozgat) bazaltlarının yapı taşı olabilirliğinin incelenmesi

Bazaltlar, doğada yaygın olarak bulunan volkanik kökenli kayaç grubundandır. Ülkemizde de geniş yayılım gösteren bazalt kayaçları çeşitli amaçlar için kullanılmaktadır. Bazaltların kullanılacak yapı yerlerine göre fiziksel ve mekanik özelliklerinin belirli sınır değerleri sağlaması gerekir. İnceleme alanı İç Anadolu Bölgesi'nde Yozgat İlinin Sorgun İlçesi doğusunda yer almaktadır. İnceleme alanında yer alan Alimpınar formasyonunu oluşturan Eosen yaşlı bazaltlar siyah koyu gri renkler gözlenir. Çalışma alanı ve çevresinde karasal iklim hakim olduğundan dolayı yapıtaşı olarak kullanılan malzemeler donma-çözünme etkisi altında kalmaktadır. Bu nedenle kayaçların başlangıçta uygun sınırlar içerisinde olan fiziksel ve mekanik özellikleri bu süreç sonunda bu sınırların dışına çıkabilmektedir. Bu tez kapsamında Sorgun civarında yer alan Eosen yaşlı bazaltların fiziksel ve mühendislik özellikleri incelenmiştir. Yapılan mineralojik incelemeler sonucunda bazaltların çoğunlukla afanitik dokuya sahip olduğu ve plajiyoklaz, olivin, piroksen minerallerinin hakim mineraller olduğu anlaşılmıştır. Bazaltların kuru yoğunluk, su emme, porozite, Los Angeles aşınma değerleri ve serbest basınç dayanımlarının ortalama değerleri kabul edilebilir sınırlar içindedir. Yapılan araştırmalar sonucunda Eosen yaşlı bazalt malzemesinin, alt yapı - üst yapı projelerinde kullanılması için istenen limit değerlerde kaldığı ve bu malzemenin projelerde kullanılmasının uygun olduğu anlaşılmaktadır. Bazı numunelerde gözeneklilik yüksek çıkmıştır. Gözenekliliğin artması bazaltların özellikle su ile temas edecek yapılarda kullanılması durumunda bölgeyi etkileyen donma-çözünme gibi fiziksel etkilerden daha fazla etkilenmesine sebep olacaktır. Bu durumda mevcut bazalt malzemesinin parçalanmasını ve zayıflamasını hızlandıracaktır.