Sosyal bilgiler dersinde deprem konusunun öğretiminde metaverse kullanımı: Eylem araştırması

Bu araştırmanın amacı, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin metaverse ortamında Sosyal Bilgiler dersinde sanal gerçeklik uygulamasıyla deprem konusunu gerçek yaşamla ilişkilendirme biçimlerini, uygulamada karşılaşılabilecek sorunları ve bu sorunların nasıl giderilebileceğini ayrıntılı biçimde incelemektir. Nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması yöntemiyle yürütülen bu çalışmada dördüncü sınıf düzeyindeki altı öğrenciden veri toplanmıştır. Veriler, görüşme formları, video kayıtları ve öğrenci günlükleri aracılığıyla toplanmış; analiz sürecinde içerik analizi, betimsel analiz ve tematik analiz teknikleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları, metaverse ortamında deprem öğretiminin yalnızca bilgi düzeyinde öğrenmeyi değil, aynı zamanda gerçek yaşamla bütünleşen uygulamalı becerilerin gelişimini de desteklediğini ortaya koymuştur. Öğrenme sürecinin yapılandırılmış ve ardışık bir düzen içinde ilerlemesi, öğrencilerin içerikle birlikte öğrenme sürecine de aktif olarak katılım sağladıklarını göstermiştir. Bu durum, öğrencilerin öğrenmeyi yalnızca bilişsel düzeyde değil; aynı zamanda duyuşsal ve devinişsel boyutlarda da deneyimlediklerini ve çok boyutlu bir öğrenme süreci geçirdiklerini göstermektedir. Gözlemler doğrultusunda, öğrencilerin büyük çoğunluğunun metaverse ortamında gerçekleştirilen deprem öğretimi sürecinde yeterli düzeyde bilgi ve beceri kazandığı belirlenmiştir. Sanal gerçeklik gözlüğü kullanımı ve deprem anı ile sonrası davranışlara ilişkin gözlemlerde başarı düzeylerinin dengeli olduğu; ancak deprem öncesi hazırlık aşamasında öğrenciler arasında farklılıkların bulunduğu görülmüştür. Genel olarak öğrencilerin önemli bir kısmı orta ve yüksek başarı düzeylerinde yer almakta olup, bu durum metaverse destekli eğitimin deprem farkındalığı kazandırmada ve doğru davranış geliştirmede etkili bir öğretim aracı olduğunu göstermektedir. Öğrenci günlüklerinde, deprem farkındalığının arttığı ve öğrencilerin süreci içselleştirerek yeterli düzeyde bilgi ve beceriye ulaştıkları bulgulanmıştır. Öğrencilerle yapılan görüşmelerde ise metaverse ortamının, doğrudan öğretim yöntemlerine kıyasla görsel ve etkileşimli öğrenmeyi desteklediği, teorik bilgiyi uygulamaya dönüştürdüğü, fiziksel yorgunluğu azalttığı ve öğrenmenin kalıcılığını artırdığı yönünde olumlu görüşler dile getirilmiştir. Öğrenciler, metaverse ortamının sunduğu yaşantı odaklı ve öğrenci-ortam etkileşiminin öğrenmeyi kolaylaştırdığını ve kalıcı öğrenmeyi desteklediğini belirtmişlerdir. Özellikle duyuşsal geri bildirimlerin sağlanması, öğrencilerin sürece aktif katılımını artırmakta ve öğrenmenin derinliğine katkı sunmaktadır. Ayrıca, sanal ortamın sunduğu gerçekçi deneyim, görsel ve işitsel materyallerle öğrenme sürecinin niteliğini artırmaktadır. Depremin neden olabileceği riskleri içermeyen bu ortamda öğrencilerin rahat hareket etmelerine olanak sağlaması ve daha fazla duyu organını aktif olarak kullanması öğrenme ortamının verimliliğini artıran temel unsurlar arasında yer almaktadır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda, karar vericilere, program geliştiricilere, teknoloji geliştiricilere, öğretmenlere ve araştırmacılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Deprem öğretimi, ilkokul öğrencileri, Metaverse, sanal gerçeklik, sosyal bilgiler dersi.