Sosyal bilgiler dersinin öğretiminde ve öğreniminde güçlük yaşanan konulara ilişkin öğretmen görüşleri

Bu çalışmada sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersi öğretiminde ve öğreniminde güçlük yaşanılan konular, nedenleri ve çözüm önerilerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden tarama modeli ile desenlenmiştir. Araştırmaya ilişkin veriler 2021-2022 eğitim öğretim yılında Tokat ilinde görev yapan 36 sosyal bilgiler öğretmeninden elde edilmiştir. Araştırmaya dahil olan öğretmenler kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmanın verileri 7 sorudan oluşturulmuş yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilmiş, alınan veriler belirli kodlar altında tablolaştırılarak içerik analizine tabi tutulmuştur. Öğretmen görüşmeleri neticesinde tarih ve coğrafya konularının öğreniminde ve öğreniminde güçlük yaşandığı ortaya konmuştur. Yaşanan güçlüklerin nedenleri olarak öğretmen kaynaklı, öğrenci kaynaklı, program ve kullanılan yöntem-teknik ve materyal kaynaklı sorunlar gösterilmiştir. Öğrenciler açısından bakacak olursak sosyal bilgiler dersinin özü itibariyle soyut konular içermesi öğrenciler tarafından ezbere dayalı ve sıkıcı bir ders olarak görülmesine yol açmaktadır. Bunun yanı sıra derse ilgisizlik, motivasyon düşüklüğü, ödev ve ders tekrarı yapmama gibi diğer faktörler de etkili olmaktadır. Öğretmenler açısından bakıldığında; lisans eğitimini ve okul deneyimi derslerini yetersiz bulmaları, alanlarında gerçekleşen yenilikleri takip etmemeleri, teknoloji konusunda problem yaşamaları, motivasyon düşüklüğü gibi sebepler sıralanabilir. Yöntem ve teknik kullanımı açısından bakıldığında ise, genel olarak düz anlatım tekniğinin kullanılması, drama, gezi-gözlem, sanal müze uygulamaları vb. yöntem ve tekniklere yeterince yer verilmemesi problemleri yer almaktadır. Materyal kullanımı açısından; ders kitabı gibi geleneksel materyallerin dışına çıkılmaması, teknolojinin yeterli kullanılmaması başlıca problemlerdir. Sosyal bilgiler dersi öğretim sürecinde sorun olarak karşımıza çıkan bir diğer durum, bazı kavram ve konuların "zor" olarak atfedilmesidir. Bu anlamda öğrenilmesi zor olarak tanımlanan konuların büyük ölçüde tarih disiplinine ait olduğu görülmektedir. Tarih konularının ezbere dayalı, zor ve sıkıcı olarak görülmesi, derse olan motivasyonun düşmesine yol açmaktadır. Bu durum sosyal bilgiler dersi öğretim sürecini olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle derse olan ilgiyi artıracak, eğlenceli hale getirecek materyallerin kullanılması oldukça önemlidir.