Sosyal bilgiler derslerinde edebi ürünler aracılığıyla kadın tarihi öğretimi: Materyal tasarımı örnekleri

Bu çalışmanın amacı, sosyal bilgiler öğretiminin işlevsel araçlarından biri olan edebi ürünleri kadın tarihi öğretimine entegre etmeyi amaçlayan öğretim materyalleri geliştirmektir. Özellikle ilgili yaş grubunda (Kieran Egan'a göre 9-15 yaş arası romantik evre) tarihsel düşünme becerileri üzerindeki olumlu etkilerinden dolayı hikâyelerin, kadın tarihi öğretimi için de önemli fırsatlar sunabileceği önermesinden hareket edilmiştir. Buna göre, sosyal bilgiler dersi öğretim programında "Etkin Vatandaşlık" öğrenme alanı kapsamında 6. sınıf düzeyinde yer alan 6.6.6 "Türk tarihinden ve güncel örneklerden yola çıkarak toplumsal hayatta kadına verilen değeri fark eder" kazanımı çerçevesinde hikâyeler ve etkinlikler tasarlanmıştır. Hikâye metinlerinin yazımı öncelikle çocuk edebiyatı kapsamındaki ve tarihsel kaynakların incelenmesini gerektirdiğinden bu çalışmada"doküman incelemesi" yöntemi işe koşulmuştur. Bu yöntem hikâye, çözümlemeli öykü, çalışma kâğıtları ve etkinliklerin alt yapısını oluşturmak için kullanılmıştır. İncelenen dokümanlardan elde edilen veri ve izlekler doğrultusunda hikâye metinlerinde işlenecek konu ve temalar belirlenmiştir. Bu işlemin ardından araştırmacı tarafından tarihin öncü kadınlarının yaşantı ve deneyimlerine odaklanan ve her biri belirlenen tema ve izlekleri içeren sekiz hikâye metni yazılmıştır. Yazılan hikâyelerin içerdiği temaların hikâye metinlerinin kurgusunda nasıl yer aldığı/hikâye metinlerinin bu temalar doğrultusunda nasıl kurgulandığı her bir hikâye özelinde tematik açılım tabloları oluşturularak sunulmuştur. Ardından tablolar ve hikâyelerin araştırmanın amaçlarının/alt amaçlarının nasıl gerçekleştirildiğini ortaya koyacak şekilde literatürle desteklenerek betimsel açıklamaları yapılmıştır. Son olarak yazılan hikâyeler ve/veya ilişkili oldukları konular bağlamında etkinlik örnekleri (eğitsel oyunlar) ve çalışma kâğıtları tasarlanmıştır. Geliştirilen materyaller ve etkinlikler doğrultusunda ulaşılan sonuçlar ve çeşitli öneriler sunulmuştur. Çalışma kapsamında altıncı sınıf düzeyinde tarihin kadın aktörlerinin görünür kılındığı ve öncü kadınlara atıfta bulunan hikâye metinleri/kitapları, çözümlemeli öyküler, etkinlik örnekleri ve çalışma kâğıtları oluşturulmuştur. Bu materyal geliştirme çalışmalarında öğrencilerin tarihin kadın aktörlerinin ilgili tarihsel bağlamlardaki yaşantı ve deneyimleri, ülketarihinde oynadıkları roller ve kamusal alanda var olmak için verdikleri mücadelelere yönelik farkındalık geliştirmeleri hedeflenmiştir. Böylece bu çalışmanın sosyal bilgiler/tarih dersleri bağlamında kadın deneyimlerinin edebi ürünler yoluyla öğrencilere sezinletilmesine, tarihsel duyarlılık, tarihsel empati becerilerinin gelişimine ve tarih bilinci oluşturulması sürecine de olumlu katkılar sunması beklenmektedir.