Sosyal bilgiler öğretiminde çalışma yaprakları kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına ve derse karşı tutumlarına etkisi

Eğitim-öğretim faaliyetlerinin amacına ulaşmasında öğretim araç ve gereçlerine/materyallerine büyük iş düşmektedir. Öğretim gereçleri bağlamında ele alınan çalışma yaprakları öğretmenlerce sıklıkla kullanılan, öğrencilere bilgi, beceri ve tutum kazandırmaya yönelik olarak hazırlanan, herhangi bir konuyla ilgili kazanımları gerçekleştirmeye yardımcı açıklamaları içeren, öğrencilerin üzerinde işlem yaparak bireysel ve aktif öğrenmeyi sağladıkları, ders içi ve ders dışı faaliyetlerde kullanılabilen basılı öğretim materyalleri olarak ifade edilmektedir.Sosyal bilgiler öğretiminde çalışma yaprakları başarıyı artırması, kalıcı öğrenmeyi sağlaması gibi özellikleri nedeniyle rahatlıkla kullanılabilmektedir. Ancak ilgili literatür tarandığında sosyal bilgiler öğretiminde çalışma yapraklarının yeri ve kullanımıyla ilgili çalışmaların azlığı göze çarpmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, ilköğretim 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde çalışma yaprakları kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına ve derse karşı tutumlarına etkisini ortaya koymaktır.Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanılabildiği iki aşamalı karışık yöntemden (two-phase mixed method) yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda 2x3'lük öntest?sontest?kalıcılık testi kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Deneysel kısım, 2007-2008 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılı ve 2008-2009 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında Ankara ili Çankaya ilçesi İl Genel Meclisi İlköğretim Okulu 7. sınıfında öğrenim gören deney grubunda 29, kontrol grubunda ise 28 öğrenci olmak üzere toplam 57 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın nitel boyutunda ise, nitel araştırma yöntemlerinden mülakat ve doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutuyla ilgili uygulamalar 2007?2008 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılında Ankara ili Çankaya ilçesi ilköğretim okullarında yapılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın mülakat kısmı deneysel işlemin uygulandığı İl Genel Meclisi İlköğretim Okulu 7. sınıfında öğrenim gören toplam 29 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın dokuman inceleme kısmı ise İl Genel Meclisi, Sokullu Mehmet Paşa, Gökçe Karataş, Talat Paşa ve Türk-İş Blokları İlköğretim Okulu 7. sınıflarında öğrenim gören toplam 364 öğrenciyle yürütülmüştür.Araştırmada kullanılan veri toplama araçları yönteme göre değişiklik göstermiştir. Bu bağlamda, araştırmanın nicel boyutumda başarı testi ve sosyal bilgiler tutum ölçeği kullanılmıştır. Buna karşın, araştırmanın nitel boyutunda ise toplam 9 sorudan oluşan bir mülakat formu ile araştırmacı tarafından geliştirilen ve deneysel kısımda öğretim materyali olarak da kullanılan 14 adet çalışma yaprağından yararlanılmıştır.Araştırmada toplanan verilerin analizinde iki farklı yol izlenmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS 10.0 paket programı kullanılmıştır. Bu çerçevede veriler, tek yönlü varyans analizi, karışık ölçümler için çift yönlü varyans analizi, bağımlı gruplar (ilişkili örneklemler) t testi aracılığıyla çözümlenmiştir. Nitel verilerden mülakat, içerik analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Doküman incelemenin analizi ise çalışma yapraklarıyla ilgili olarak hazırlanan cevap anahtarları doğrultusunda yapılmıştır.Araştırmanın nicel bulgularına göre, sosyal bilgiler öğretiminde çalışma yaprakları kullanımının öğrencilerin akademik başarısını artırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca çalışma yapraklarının öğrencilerin kalıcıyı bilgiyi elde etmelerini sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna ilaveten çalışma yapraklarının öğrencilerin sosyal bilgiler dersine karşı tutumlarını olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Ancak tutumların kalıcılığı noktasında çalışma yapraklarının uygulandığı deney grubu ile geleneksel öğretim yöntemlerinin uygulandığı kontrol grubunda bulunan öğrencilerin sosyal bilgiler dersine karşı tutumlarındaki kalıcılık düzeylerinde önemli bir değişme olmadığı anlaşılmıştır. Diğer bir anlatımla bulgulara göre, deney grubu öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine karşı olumlu yönde kalıcı bir tutuma sahip oldukları, buna karşın kontrol grubu öğrencilerinin derse karşı olumsuz yöndeki tutumlarının devam ettiği tespit edilmiştir.Araştırmanın nitel boyutunun mülakat bulgularından, öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde çalışma yapraklarına dayalı olarak işledikleri derslerde daha aktif oldukları ve konuyu eğlenerek öğrendikleri ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte öğrencilerin çoğunluğunun sosyal bilgiler dersinde tarih konularında zorlandıkları ve bu bağlamda tarih konularıyla ilgili çalışma yapraklarının hazırlanmasını istedikleri anlaşılmaktadır. Ayrıca öğrenciler, tarih konularından başka sırasıyla coğrafya ve vatandaşlık bilgisi konularıyla ilgili olarak da çalışma yapraklarının geliştirilmesini istemişlerdir. Araştırmanın doküman inceleme bulgularına göre ise, öğrencilerin en başarılı olduğu çalışma yaprağı türünün ?Mektup Yazıyorum?; öğrencilerin en başarısız olduğu çalışma yaprağı türünün ise ?Çizgi Roman Okuyorum? olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bulgulardan öğrencilerin görsel, sayfa sayısı daha az olan, serbest bir şekilde duygu ve düşüncelerini ifade edebildikleri ve teknolojik araçların bir gereci konumunda olan çalışma yapraklarında daha başarılı oldukları anlaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Öğretimi, Çalışma Yaprağı, Başarı, Tutum, Çanakkale Savaşları