Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık yeterliklerinin belirlenmesi

Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık yeterliklerini çeşitli değişkenler bağlamında ortaya koymaktır. Bu amaç kapsamında sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık yeterliklerini belirlemeye yönelik olarak açımlayıcı faktör analizi ile 6 alt faktörlü, 21 maddeli ve toplam varyansın %52,755 olduğu özgün bir ölçek geliştirilmiş, geliştirilen bu yapı doğrulayıcı faktör analizi ile doğrulanmıştır. Elde edilen bu yapı ile sosyal bilgiler öğretmen adaylarının cinsiyet, sınıf düzeyi, günlük internet kullanım sıklığı, bilişim teknolojileri kullanım becerisi, bilişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeleri takip etme durumları, toplumsal gelişmeleri takip etme durumları ve sosyo-ekonomik durum değişkenlerine göre dijital vatandaşlık ve alt faktörlerine yönelik yeterlikleri incelenmiştir. Tarama modelinde yürütülen bu araştırmada ölçek geliştirme sürecinde 701 sosyal bilgiler öğretmen adayına ulaşılırken; asıl örneklem kapsamında ise kolay ulaşılabilir örnekleme ile devlet üniversitelerinin eğitim fakültelerinin 2020-2021 Güz/Bahar döneminde öğrenim görmekte olan 440 sosyal bilgiler öğretmen adayına ulaşılmıştır. Yapılan analizler sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık yeterliklerinin cinsiyet bağlamında farklılık göstermediği; sınıf düzeyine bağlı olarak sınıf düzeyi arttıkça dijital vatandaşlık yeterliklerinin arttığı; günlük internette geçirilen süre arttıkça dijital vatandaşlık yeterliklerinin azaldığı; bilişim teknolojileri kullanım becerileri arttıkça dijital vatandaşlık yeterliklerinin arttığı; bilişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler ile toplumsal gelişmeleri düzenli takip edenlerin lehine anlamlı bir farklılık olduğu; sosyo-ekonomik durum yükseldikçe dijital vatandaşlık yeterliklerinin de arttığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuçlar ilgili alanyazın ile beraber tartışılmış ve öneriler getirilmiştir.