Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kaynaştırma/bütünleştirme eğitimine yönelik duygu, tutum, kaygıları ile öğretmen yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmada, sosyal bilgiler öğretmenlerinin kaynaştırma/bütünleştirme eğitimine yönelik duygu, tutum, kaygı düzeyleri ile öğretmen yeterlilikleri incelenmiştir. Araştırma, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Gaziantep ilinde görev yapan sosyal bilgiler öğretmenlerinin katılımı ile gerçekleşmiştir. Bu karma yöntem araştırmasında sıralı açıklayıcı desen benimsenmiş; nicel aşamada 309 öğretmenden, nitel aşamada ise 15 öğretmenden veri toplanarak toplam 324 katılımcıya ulaşılmıştır. Çalışmanın nicel bölümünde basit seçkisiz örnekleme yöntemi, nitel bölümünde ise ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde kullanılan ölçüt, sosyal bilgiler öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilerle çalışma deneyimine sahip olmalarıdır. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Kaynaştırma Eğitim İle İlgili Duygular, Tutumlar ve Kaygılar Ölçeği, Kaynaştırma Uygulamalarında Öğretmen Yeterliği Ölçeği ve Görüşme Formu kullanılarak toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis ve Spearman Korelasyon testleri; nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenler genel olarak kaynaştırma/bütünleştirme eğitimine olumlu yaklaşmaktadır. Cinsiyet, eğitim durumu, mesleki deneyim süresi, sınıflarında özel gereksinimli birey olma durumu, aile ve yakın çevresinde özel gereksinimli birey olma durumu, lisans eğitiminde kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları ile ilgili eğitim alma durumu gibi değişkenlere göre öğretmenlerin duygu, tutum ve kaygı düzeyleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Bulgulara göre hizmet içi eğitime katılım sağlamayan öğretmenlerin duygu düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarında öğretmen yeterlilikleri ile cinsiyet, sınıflarında özel gereksinimli birey olma durumu, aile ve yakın çevresinde özel gereksinimli birey olma durumu arasında anlamlı farklılık görülmemiştir. Lisansüstü eğitim alan ve hizmet içi eğitime katılan öğretmenlerin yeterlik düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Mesleki deneyim süresi 20 yıl ve üzeri olan sosyal bilgiler öğretmenlerin iş birliği yeterliği puanları daha yüksek bulunmuştur. Duygu, kaygı ve tutum arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Olumlu tutumun, öğretmen yeterliğini artırdığı görülmüştür. Nitel bulgular, nicel sonuçları desteklemekte; öğretmenlerin empati, sosyal bilgiler dersinin katkısı ve olumlu idare-veli tutumları duygularını olumlu etkilerken, materyal eksikliği, evrak yükü, akran zorbalığı gibi durumlar olumsuz etkilemektedir. Öğretmenler etkili kaynaştırma için bilgi, empati, sabır, sınıf yönetimi gibi becerilerin gerekli olduğunu belirtmişlerdir. Uygulamalı hizmet içi eğitimlere, özel eğitim uzmanlarının desteğine ve çeşitli kaynaklara ihtiyaç duyduklarını ifade etmişlerdir.