Sosyal fobi ve akran baskısının ergenlerde madde kullanımına etkisi

Amaç: Araştırma, sosyal fobi ve akran baskısının ergenlerde madde kullanımına etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Araştırma Van ilinde bulunan 3 lisede 09 Kasım 2015 - 04 Temmuz 2017 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, çalışmanın yapıldığı liselerdeki 9, 10, 11 ve 12. sınıflarda öğrenim gören öğrenciler oluşturmuştur. Çalışmada evrenin tamamına ulaşılmaya çalışılmıştır. Verilerin toplanmasında, Tanıtıcı Bilgi Formu, Çapa Çocuk ve Ergenler İçin Sosyal Fobi Ölçeği (ÇESFÖ) ve Akran Baskısı Ölçeği (ABÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi SPSS 21.0 for Windows programında; uygun istatistiksel analizler kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Araştırmada; çalışmaya katılan öğrencilerin %40.2'sinin en az bir kez sigara, %8.5'inin alkol, %5.4'ünün ise daha önce uçucu madde kullanmayı deneyimlediği belirlenmiştir. Çalışmada kız öğrencilerin sosyal fobi puan ortalamaları (55.78±16.57) erkek öğrencilere (53.24±17.20) göre daha yüksek bulunmuştur. Okul başarı durumu kötü olan, yaşamı boyunca en az bir kez sigara kullanan, ilk kez sigarayı yakın arkadaşı ile deneyenlerin ve şu an sigara kullanmayanların sosyal fobi puan ortalamaları daha yüksektir. Alkollü içki kullanma deneyimi olmayanların ve halen alkol kullanmayanların sosyal fobi puan ortalamaları daha yüksektir. Sosyal Fobi Ölçeği puanı ile ergenin yaşı arasında negatif yönlü ilişki bulunmaktadır (p<0.05). Çalışmaya katılan erkek öğrencilerin akran baskısı puan ortalamaları (49.83±16.92) kız öğrencilere (41.83±10.07) göre daha yüksektir. Uçucu madde kullanma deneyimi, halen madde kullanma, ailede madde kullanma ve yakın arkadaşta sigara/alkol/uyuşturucu madde kullanımı olan öğrencilerin akran baskısı ölçeği puan ortalaması daha yüksektir (p<0.05). Akran Baskısı Ölçeği ile ergenin yaşı ve ilk sigara deneme yaşı arasında anlamlı ilişki bulunmaktadır. Çalışmada sosyal fobi ile akran baskısı arasında pozitif yönlü ilişki saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: Araştırma sonucunda madde kullanımının ergenler arasında yaygın bir uygulama olduğu ve madde kullanımının gençlerin algıladıkları akran baskısı ve sosyal fobi üzerine birçok parametre açısından etkili olduğu görülmüştür. Çalışmada sosyal fobi puanı arttıkça akran baskısı puanının da arttığı belirlenmiştir.