Sosyal güvenlik hukukunda yaşlı bakımı

Sosyal güvenlik, iki Dünya Savaşı arasında ve İkinci Dünya Savaşının ardından sosyal politika araçları arasında en hızlı gelişme gösteren alanlardan biri olmuştur. İnsan hayatında gittikçe önem kazanan ve çeşitlenen sosyal risklere karşı ülkeler sosyal koruma tedbirlerini daha ciddi olarak ele alıp düzenlemeye başlamıştır. Günümüzde sosyal güvenliğin koruma sağladığı klasik sosyal risklerin yanı sıra yeni sosyal riskler içerisinde sınıflandırılan yaşlıların yaşam koşullarına bağlı olarak ortaya çıkan yaşlılıkta bakıma muhtaçlık riskine karşı da sosyal güvenlik araçları ile koruma sağlanması tartışılmalıdır. Bu ihtiyaçtan yola çıkarak çalışmamızda sosyal güvenlik hukukunda yaşlı bakımı incelenmiştir. Ülkemizin içinde bulunduğu demografik dönüşüm nedeni ile yaşlanan nüfusun karşı karşıya kalabileceği sosyal risklere karşı etkin bir şekilde korunması gerekmektedir. Nüfusun yaşlanması ve yaşlıların yaşam biçimindeki değişiklikler nedeni ile yaşlıların bakım ihtiyacı artmaktadır. Uzun yıllar boyunca yaşlıların bakım ihtiyacı ailelerin ve sosyal kurumların sorumluluğunda görülürken son yıllarda devletlerin daha fazla sorumluluk üstlenmek zorunda kaldıkları bir alan haline dönüşmüştür. Bakıma muhtaçlığın Türkiye'de yaşa bağlı olarak artması nedeni ile yaşanan demografik dönüşümün etkisi ülkemizde de ciddi bir biçimde hissedilmektedir. Ülkemizde şimdiye dek bakıma muhtaç yaşlı ve engellilerin bakımı aileleri tarafından üstlenilmiş, aile sosyal sorumluluktan kolektif kaçısın nedeni haline dönüşmüştür. Ne var ki ailenin sorunu olarak görülen bakıma muhtaçlık toplumun çözmesi gereken bir problemdir. Yaşlı bakımı ile ilgili ülkemizde benimsenen primsiz rejimde var olan sosyal yardım ve hizmetler yaşlıların bakıma muhtaçlık riskine karşı koruma sağlamaması aile içerisinde bakılamayan yaşlıların sorununu derinleştirmektedir. Mevcut yardım ve hizmetler "ekonomik açıdan yoksul" yaşlıların barınması ve hayatını devam ettirebilmesine yönelik olup bakıma muhtaç tüm yaşlıların bakım ihtiyacını gidermeye yönelik değildir. Ülkemizde bakıma yönelik sağlanan sosyal yardım ve hizmetler miktar, yardımların yapılma şekli ve yardımlara hak kazanma şartları noktasında yetersizdir. Bu kapsamda çalışmanın temel amacı primsiz rejimin yanı sıra, bakıma muhtaçlığa karşı sosyal sigorta yani bakım sigortası aracılığı ile etkin bir koruma modeli tespit etmektir. Anahtar Kelimeler: Sosyal güvenlik, Yaşlılık, Bakıma Muhtaçlık, Yaşlı Bakımı, Bakım Sigortası.