Sosyal medya üzerinden gerçekleşen öğretmen-öğrenci etkileşiminin örtük program açısından incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, sosyal medya üzerinden gerçekleşen öğretmen-öğrenci etkileşiminin öğrenci öğrenmeleri üzerindeki etkilerinin, örtük program açısından incelenmesidir. Bu nedenle nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı keşfedici karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda olgubilim deseni ve araştırmanın nicel boyutunda ise betimsel tarama ve ilişkisel tarama desenlerinden nedensel karşılaştırma ve korelasyonel desen kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak 32 öğretmen ve 29 öğrenci araştırmanın katılımcıları olarak belirlenmiştir. Nicel boyutunun evreni ise Kahramanmaraş merkez ilçeleri sınırları içerisinde yer alan ortaokullarda öğrenim gören 31523 öğrenci olarak belirlenmiştir. Yapılan istatistiksel işlemler sonrasında araştırmanın örneklemi ise 2046 olarak belirlenmiştir. Örneklemde yer alacak öğrencilerin belirlenmesi amacıyla öncelikle tabakalı örnekleme yoluyla ortaokullar seçkisiz olarak belirlendikten sonra araştırmanın amacına uygun olarak amaçlı örnekleme yöntemlerinden, ölçüt örnekleme kullanılarak örneklemdeki katılımcılar belirlenmiştir. Araştırmada verilerin toplanması sürecinde hem nitel hem de nicel toplama araçlarından faydalanılmıştır. Nitel verilerin toplanması amacıyla öğretmen ve öğrenciler için yarı yapılandırılmış görüşme formları geliştirilmiştir. Nicel verilerin toplanması amacıyla da "Öğretmenle etkileşim kurma amaçları anketi" oluşturulmuş ve "Sosyal Medya Bağlamında Örtük Program Ölçeği" geliştirilmiştir. Araştırmada yapılan görüşmeler ve doküman incelemesi sonucu elde edilen nitel veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Nicel bölümde elde edilen veriler için hangi testlerin kullanılabileceğinin belirlenmesi amacıyla verilerin normal dağılıma uygunluğu test edilmiş ve verilerin normal dağılıma uygun olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nicel alt problemleri doğrultusunda elde edilen veriler, uygun parametrik istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel ve nicel boyutlarından elde edilen bulgulardan hareketle; sosyal medyada gerçekleşen öğretmen-öğrenci etkileşimi gerekçeleri ile ilgili olarak öğretmen ve öğrencilerin belirtmiş oldukları gerekçelerden öğrenciyi tanıma, duyuru yapma, öğrencilerin duyurulardan haberdar olması ve akademik başarı gerekçelerinin resmi program kapsamı içerisinde, diğer gerekçelerin ise daha çok örtük program kapsamı içerisinde yer aldığı görülmektedir. Bu bakımdan öğretmenlerin etkileşim kurma ve etkileşim kurmamaya yönelik belirtmiş oldukları gerekçelerden, öğrenciye tutum ve değer kazandırma, rapport kurma, öğretmenin otoritesinin zarar görmesi ve olumsuz örnek olmaktan kaçınma gerekçeleri ile öğrencilerin belirtmiş oldukları öğretmenle yakınlık kurma, öğretmenin gözüne girme ve öğretmeni daha iyi tanıma gerekçeleri ile gerçekleştirilen etkileşimler sonucunda öğrencilerin örtük program kapsamında öğrenmeler edineceği sonucu ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda öğrencilerin, sosyal medyada öğretmen ve öğrenci arasında gerçekleşen etkileşimler sonucunda kısıtlanma, iletişimde özgüven kazanma, kural ve değer öğrenme, öğretmeni tanıma ve işleyişi öğrenmeye yönelik örtük program kapsamında öğrenmeler edindikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca bulunan bu öğrenmelerin, öğrencinin cinsiyeti ve sınıf düzeyi değişkenleri açısından farklılıkları ve öğrencilerin sosyal medyayı günlük kullanım süreleri ve hesaplarındaki ekli öğretmen sayıları ile ilişkileri belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulardan hareketle; öğrencilerin öğretmenleri ile etkileşimlerinde ister okul içi olsun ister okul dışı, isterse de sosyal medyada olsun yer ve zaman ayırt edilmeksizin örtük program kapsamında öğrenmeler edindikleri ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin edindikleri bu öğrenmelerin, sınıf içerisindeki eğitim öğretim sürecine etkisinin de olduğu görülmektedir. Bu bakımdan öğretmen ve öğrencilerin etkileşim gerekçeleri ve bu etkileşimler yoluyla öğrencilerin elde ettiği öğrenmeler dikkate alındığında, sosyal medyanın, okul dışı bir etkileşim çevresi olarak, öğrencilerin örtük program kapsamında öğrenmeler edinmesi bakımından etkili bir faktör olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar Sözcükler: Sosyal Medyada Öğretmen-Öğrenci Etkileşimi, Sosyal Medya, Örtük Program.