Explicit and implicit measurement of mind perception in social robots through individual differences modulation

Bireyin etkileşimde bulunduğu nesnenin veya öznenin görünüşüne veya davranışına göre zihinsel durumların atfedilmesine zihin algısı denir (Gray ve ark., 2007). İnsan-robot etkileşimi üzerine yapılan son araştırmalar, robotların belirli koşullar altında diğer özneler gibi bireylerde zihin algısı oluşturabildiğini göstermiştir. Ayrıca, literatürde çoğunlukla zihin algısının iki boyutu (Yetkinlik ve Hissiyat) açık ölçüm yöntemleri kullanılarak kontrol edilirken, zihin algısının ölçümünde örtük ölçüm yöntemlerinin kullanımı halen neredeyse yok denecek kadar azdır. Bu temel boşluğa ek olarak, robotlarda zihin algısını inceleyen çalışmalar, görünümün zihin algısını nasıl etkilediğini araştırırken, eylem algısının etkisi yine neredeyse hiç gözlemlenmemiştir. Bu bağlamda robotların eylem ve görünümdeki farklılıkları manipüle ederek zihin algısını nasıl etkilediğini araştırdık. Metodolojik olarak literatürdeki boşluktan dolayı hem açık ölçüm yöntemi hem de örtük ölçüm yöntemi kullanılarak çalışmamızı gerçekleştirdik. Bu çalışmada robotlara yönelik zihin algısındaki farklı atıfların nedenlerini gözlemlemek için bireysel farklılıklar ölçümü de kullanılmıştır. İlk çalışmada, katılımcılar (N=102), robotların farklı eylemleri (biyolojik, sözlü ve sözsüz iletişimsel ve nötr) ve görünüşü (insansı ve mekanik) gerçekleştirmesinin zihin algısını nasıl etkilediğini değerlendirdi; ikinci çalışmada, katılımcılar (N=185) robotların eylemlerinin ve görünüşlerinin zihin algısını üzerindeki etkisini örtük ve açık ölçüm yöntemleri açısından değerlendirdi. Ek olarak, zihin algısını modüle eden bireysel farklılıkları gözlemlemek için 11 bireysel farklılık ölçütü kullanıldı. Sonuçlara bakıldığında her iki çalışmada da robotların hareketinin zihin algısını etkilediği gözlemlenmiştir. Açık ölçüm yönteminde, nötr davranışın iletişimsel ve biyolojik eylemden daha az zihin algısı yarattığı bulundu. Örtük ölçüm yönteminde, iletişimsel eylemler ile biyolojik ve nötr eylemler arasında reaksiyon süresinde farklılıklar gözlemlendi. Açık ve örtük zihnin algısını modüle eden bireysel farklılıklar gözlemlenmiştir. Buna göre, davranışın amaçlılığı, zihin teorisi ve yalnızlık algısı, açık zihin algısı için temel modüller iken, olumsuz ruh hali öncelikle örtük zihin algısını modüle eder. Sonuçlara bakıldığında, eylem algısının zihin algısı üzerinde etkisi olduğu, örtük ve açık zihin algısının birbirinden farklı örüntüler gösterdiği, bireysel farklılıkların örtük ve açık zihin algısı örüntüsünü yordadığı görülmüştür.