Stem temelli etkinliklerin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri öz yeterlilikleri ve fen öğrenmeye yönelik sorumlulukları üzerine etkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, STEM temelli etkinliklerin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin Fen bilimleri öz yeterlilik ve Fen öğrenmeye yönelik sorumlulukları üzerine etkisinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın yöntemi nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma yöntemdir. Araştırmanın deseni iç içe gömülü karma desen olarak belirlenmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden kontrol gruplu ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışmanın nitel kısmı doküman incelemesi şeklinde desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2023-2024 öğretim yılı döneminde Kocaeli ilinin Körfez ilçesindeki bir devlet ortaokulunda 5. sınıfta okuyan 38 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında 5. Sınıf öğrencilerine ön test ve son test olarak Fen Bilimleri Öz Yeterlilik Ölçeği ve Fen Öğrenmeye Yönelik Sorumluluk Ölçeği ve yapılandırılmış görüş formları veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Uygulama 5 hafta sürmüştür. Süreç içerisinde deney grubu olan öğrencilerle 3 tane STEM etkinliği uygulanmıştır. Yapılan STEM etkinliklerinin sonunda da öğrencilerin görüş formlarını doldurmaları istenmiştir. Nicel verilerin temel istatistiksel analizleri SPSS 24 programı ile gerçekleştirilerek 'Karışık Ölçümler İçin İki Faktörlü ANOVA' analiz tekniğiyle elde edilen puanların istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fark yaratıp yaratmadığı belirlenmeye çalışılmıştır. Nitel verilerin analizlerinde yapılandırılmış görüş formlarında öğrenci cevapları içerik analizi ile incelenerek kodlar oluşturulmuş ve kodlar uygun temalar içerisinde konumlandırılmıştır. Nitel veri analizinin güvenirliği için öğrenci yanıtlarının bir bölümü bir başka araştırmacı tarafından da kodlanarak yüksek tutarlılıkla temalar oluşturulmuştur. Yapılan analizler sonucunda STEM temelli etkinliklerin 5. Sınıf öğrencilerinin Fen bilimleri öz yeterlilikleri ve Fen öğrenmeye yönelik sorumlulukları üzerine yapılan çalışmada uygulama öncesi ve sonrası arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Yapılandırılmış görüş formlarından elde edilen verilere göre yapılan çalışmalar sırasında öğrenciler pek çok zorlukla karşılaşmalarına rağmen olumlu davranışlar kazandıklarını belirtmişlerdir. Çalışma sonucunda STEM uygulamalarının farklı sınıf düzeylerinde yaygınlaştırılarak disiplinlerarası çalışmalarla kavramların öğretiminin gerçekleştirilmesi önerilmektedir. Bunun yanında çalışma sonucunda önerilen başka bir durum Fen öğrenmeye yönelik sorumluluk ve Fen bilimleri öz yeterliliklerinin olumlu olarak gelişiminde daha uzun bir zaman diliminin gerekliliğidir.