Stoma bakımı eğitiminde üç farklı yöntemin hemşirelik öğrencilerinin bilgi ve beceri düzeylerine etkisi

Amaç Bu araştırma stoma bakımı eğitiminde kullanılan standardize hasta, manken temelli benzetim ve geleneksel yöntemin hemşirelik öğrencilerinin bilgi ve beceri düzeylerine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Yöntem Araştırma üç aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada "Benzetime Dayalı Öğrenme Değerlendirme Ölçeği"nin geçerlik ve güvenirliği değerlendirildi. Veriler, 20-30 Eylül 2016 tarihlerinde Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi SBF Hemşirelik Bölümü'nde okuyan (n=185) öğrencilerden toplandı. İkinci aşamada üç farklı yöntemin öğrencilerin bilgi ve beceri düzeylerine etkisi incelendi. Deney grubunu Eylül 2016-Şubat 2017 tarihlerinde Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi SBF Hemşirelik Bölümü Cerrahi Hastalıklar Hemşireliği Dersi alan öğrenciler (Standardize hasta=32, Manken Temelli Benzetim=32), kontrol grubunu Ekim- Kasım 2016 tarihlerinde Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi'nde benzer dersi alan öğrenciler oluşturdu (Geleneksel Yöntem=34). Veriler, Stoma Beceri Formu, Stoma Bilgi Formu deney grubunda senaryo uygulamaları sonrasında Benzetime Dayalı Öğrenme Değerlendirme Ölçeği ile toplandı. Üçüncü aşamada öğrencilerin hastane ortamındaki beceri düzeyleri incelendi. Deney Grubu verileri Ekim 2016- Şubat 2017 tarihlerinde İstanbul'da bulunan üç üniversite hastanesi ve bir eğitim araştırma hastanesinden toplanırken kontrol grubunda Şubat 2017- Nisan 2017 tarihlerinde İzmir'de bulunan bir üniversite hastanesinden toplandı. Veriler, Stomalı Birey Tanılama Formu, Stoma Beceri Formu ve Hastaya Müdahalede Kendine Güven/Yeterlilik Ölçeği ile toplandı. Bulgular Ölçek geçerlik ve güvenirlik aşamasında, toplamda 185 öğrenciden veri toplandı. Uzman görüşleri sonucu Kapsam Geçerliği İndeksi 0,890, Cronbach's Alpha 0,957 olarak saptandı. KMO örneklem yeterlilik değeri 0,930, doğrulayıcı faktör analizi tüm uyum indeksleri doğrultusunda, modelin uyumluluğu iyi derecede bulundu. Geleneksel yöntemle stoma bakımını öğrenen grupta ön ve son test stoma bilgi düzeyi puanı, diğer gruplara göre anlamlı düzeyde düşük görüldü (p=0,001; p=0,001; p<0,01). Standardize hasta olan grubun son test puanları manken temelli benzetim grubundan anlamlı düzeyde yüksek görüldü (p=0,032; p<0,05). Geleneksel yöntemle stoma bakımını öğrenen grubun beceri düzeyi puanı, diğer gruplara göre anlamlı düzeyde düşük görüldü (p=0,001; p=0,001; p<0,01). Standardize hasta ve manken temelli benzetim gruplarının beceri puanları arasında anlamlı farklılık görülmedi (p>0,05). Standardize hasta grubunun Benzetime Dayalı Öğrenme Değerlendirme Ölçeği "İletişim" alt boyutu puanları, manken temelli benzetim grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek belirlendi (p=0,048; p<0,05). Standardize hasta ve manken temelli benzetim gruplarının hastane ortamında beceri düzeyi puanları arasında anlamlı farklılık görülmezken (p>0,05), geleneksel yöntem grubunun anlamlı düzeyde düşük görüldü (p=0,001; p=0,001; p<0,01). Hastane ortamında standardize hasta ve manken temelli benzetim gruplarının kendine güven/yeterlilik algıları arasında farklılık görülmedi (p>0,05). Geleneksel yöntemle öğrenen grupta ölçek "Klinik Uygulama" alt boyut puanı, diğer gruplara göre anlamlı düzeyde düşük belirlendi (p=0,002; p=0,008; p<0,01). Sonuç Araştırma kapsamında benzetime dayalı öğrenme sonuçlarını ve senaryolarının etkinliğini değerlendiren "Benzetime Dayalı Öğrenme Değerlendirme Ölçeği" Türkiye'de geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlendi. Standartlara uygun olarak yapılandırılmış ve gerçeklik düzeyi arttırılmış benzetime dayalı öğretim tekniklerinin bilgi ve becerinin pekiştirilmesinde etkili olduğu, klinik uygulama ortamında beceriyi geliştirdiği ve beceri uygulaması sırasında özgüveni arttırdığı belirlendi. Benzetime dayalı öğretim sırasında gerçekliğin arttırılması öğrencinin klinik ortama hazırlanmasında ve yetkinlik kazandırılmasında yardımcıdır.