Stratonikeia Tiyatrosu

İç Karia Bölgesi'nin önemli kentlerinden biri olan Stratonikeia, günümüz Muğla ilinin Yatağan ilçesi sınırları içerisindeki Eskihisar Mahallesi'nde bulunmaktadır. Stratonikeia teritoriumu'nda buğüne kadar yapılan çalışmalarda tespit edilen en erken buluntular Tunç Çağına kadar gitmektedir. Kent merkezinin sınırlarını belirleyen surlar ilk evrede Arkaik Döneme tarihlenmekte olup Stratonikeia'nın Seleukoslar yönetimine geçtiği MÖ 3. yy'da savunma sisteminin genel hatları günümüze ulaşan hali ile tamamlanmış olmalıdır. Kent içinde kalıntıları günümüze ulaşan en erken yapılar Hellenistik Dönem içinde MÖ 2. yy'a tarilenmektedir. Bu dönemde kentteki en anıtsal yapılar kuzey-güney yönde aynı aksta bulunan Gymnasion ve Tiyatrodur. Çalışma konumuzu oluşturan "Stratonikeia Tiyatrosu" tüm yönleri ile ele alınmıştır. Tiyatro Kadıkulesi Tepesi'nin, kuzeydeki düzlük alanla birleştiği yerdeki doğal yamaca kuzey-güney yönünde yapılmıştır. Grek tipinde tek diazomalı ve çift bölümlü inşa edilen tiyatronun koilon kısmı kuzeye bakmaktadır. Koilondan bağımsız olarak yapılan sahne binası MÖ 2. yy'da tek katlıdır. Sahne binası birinci katı Augustus Dönemi'nde büyük bir yenileme çalışması ile tekrar düzenlenip, iki kat daha eklenerek üç katlı yapılmıştır. Böylece birinci katta iç ve dış cephe Dor, ikinci ve üçüncü katta ise Korinth düzeni uygulanmıştır. Farklı bir uygulama ile sahne binasının birinci kat dış cephesi ionik etkili pseudo dorik düzende yapılmıştır. Pseudo dorik düzenindeki dış cephe alınlıklarda kabartmalar ve metoplarda masklar işlenerek dekore edilmiştir. Böylece dış cephe o dönemde bir moda olarak dikkat çekici şekilde vurgulanmıştır. Sahne binasının her iki kenarındaki üzeri açık gamma "Γ" formundaki parodoi ile at nalı formundaki orkestra kısmına geçiş sağlamaktadır. Koilonun kuzeye bakan doğu ve batı cephesinde önde podyum ve arkasında teras duvarları ile diazomaya çıkışı sağlayan üzeri açık sahanlıklı merdiven basamakları yer almaktadır. Bu biçimi ile orijinalliğini büyük ölçüde koruyan tiyatrogeçirdiği imar evreleri ile ünik bir yapı olarak bilim dünyasına tanıtılmıştır.