Türkiye'dekı lojistik kümelerin coğrafi dağılımının ve işlemsel özelliklerinin belirlenmesi

Kümelenme, aynı coğrafi bölgelerde bulunan, ilgili hizmetleri sağlayan ve göreceli olarak bağlantılı olan, çok sayıda kurumun bir araya gelmesi olarak tanımlanabilir (Porter, 1998). Günümüzde devletlerinin yapmış olduğu yatırım ve kaynak ayırımı doğrultusunda, dünyada lojistik kümelerin gelişiminde artış gözlemlenmektedir. Lojistik kümelerin önemli bir avantajı ölçek ekonomisine öncülük etmeleridir. Lojistik kümelerin faydalarına birçok çalışmada değinilmiştir. Bu çalışmalarda ortaya çıkan faydalar, açılabilecek yeni iş alanları, oluşan iş gücü havuzu, kaynak paylaşımı, maliyetlerin azalımı, bilgi ve politik etkilerin paylaşımı olarak belirlenmiştir. Bunlara ek olarak, lojistik kümeler bulundukları alanlarda, bölgesel ekonomik kalkınmaya da katkı sağlayabilmektedir. Lojistik kümelerin tanımlanması ve coğrafi dağılımının belirlenmesi için birçok endeks geliştirilmiştir. Bunlara örnek olarak Location Quotient (LQ), the Horizontal Clustering Location Quotient (HCLQ), the Logistics Establishments Participation index (LEP), Locational Gini Coefficient (LCG) ve Herfindahl–Hirschman Index (HHI) gibi endeksler gösterilebilir. Bu çalışmada HCLQ ve LEP endeksleri ele alınarak, nakliye ve depolama istihdamı istatistikleri üzerinden Türkiye'de lojistik kümelerin bulunduğu ana coğrafi bölgeleri ortaya çıkarılmış ve incelenmiştir. Çalışmada aynı zamanda 2002 ve 2014 arasında bu lojistik kümelerin gelişimi de araştırılmıştır. Yukarıda değinilenlere ek olarak Türkiye'nin tüm bölgelerinde (1) fiziki altyapı açısından hava alanlarının, limanların, karayollarının ve demir yollarının yoğunluğuna, (2) operasyonel altyapı açısından kurumların sayısının, istihdam verilerinin ve mevcut nakliye araçlarının sayısına ve (3) lojistik potansiyel açısından yük miktarları ve ithalat ve ihracat hacimlerinin göstergelerine odaklanılmıştır. Sonuçlar lojistik kümelerin bulunduğu başlıca bölgeleri göstermektedir. Lojistik kümelerin oluştuğu bu bölgelerde, kuruluşların sayısı ve istihdam açısından bir büyüme yaşandığı gözlenmiştir. Bunlara ek olarak, bu çalışmanın bulguları lojistik kümelere sahip bölgelerin gelişmiş ulaşım altyapısı, ileri düzeyde operasyonel hizmet kalitesi ve ithalat, ihracat işlemleri sonucu oluşan yüksek nakliye talebi sonucunda ortaya çıktığını ve geliştiğini göstermektedir.