Öğrencilerin üst bilişsel becerilerinin geliştirilmesini etkileyen faktörler üzerine matematik öğretmenlerinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı matematik öğretmenlerinin öğrencilerin üst bilişini teşvik etmelerini etkileyen faktörler açısından incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, Üstblişsel becerileri geliştirme amaçlı Matematik öğretimini çözümleme modeli (Framework for Analysing Mathematics Teaching for the Advancement of Metacognition ),FAMTAM'ı oluşturan dört faktör kullanılmıştır (Ader,2009). Bu faktörler: (1) öğretmenlerin üst bilişi nasıl kavramsallaştırdığı, (2) öğretmenlerin öğrencilerin özellik ve ihtiyaçlarını algılaması, (3) matematiksel otoritenin sınıf içinde dağılımı ve (4) öğretmenlerin hissettiği dış baskılardır.Bu amaç doğrultusunda Öğretmenlerin Üst bilişi Kavramsallaştırması Ölçeği, Öğretmenlerin Öğrencilerin Özellik ve İhtiyaçlarını Algılaması Ölçeği, Matematiksel Otoritenin Sınıf İçinde Dağılımı Ölçeği ve Öğretmenlerin Hissettiği Dış Baskılar Ölçeği geliştirilmiştir. Örneklem 314 ortaokul ve ortaöğretim matematik öğretmeninden oluşmaktadır. Bu çalışmada tanımlayıcı, korelasyon ve nedensel karşılaştırma araştırma desenleri kullanılmıştır. Matematik öğretmenlerinin üst bilişi teşvik etmesini etkileyen faktörlere göre nasıl bir profil çizdikleri tanımlayıcı istatistikle incelenmiştir. Faktörler arasındaki ilişkiler için korelasyonel istatistik kullanılmıştır. Ayrıca cinsiyet, yaş, eğitim seviyesi, deneyim, öğretim seviyesi ve okul tipi değişkenleri için grup karşılaştırılması yapılmıştır. Bulgular, öğretmenlerin üst bilişi alan yazında yaygın olarak kabul gören hususlarla paralel olarak kavramsallaştırdığını, öğrencilerin özelliklerinin ve ihtiyaçlarının farkında olduklarını, matematiksel otoritenin öğrenciler tarafından kullanıldığı bir ortamını desteklediklerini göstermektedir. Fakat öğretmenler üst bilişi teşvik etme noktasında öğretim pratiklerini yüksek seviyede etkileyen dış baskılar hissettiklerini belirtmişlerdir. Ayrıca, matematiksel otoritenin dağılımı, hissedilen dış baskı ve üst bilişin kavramsallaştırılması üzerine kadınlar açısından anlamlı cinsiyet farklılıkları gözlemlenmiştir. Anlamlı yaş ve deneyim farklılıkları, sırasıyla 20-29 yaş grubu öğretmenleri ve 1-5 yıl deneyime sahip öğretmenler açısından sadece matematiksel otorite üzerinde gözlemlenmiştir. Matematiksel otoritenin dağılımı ve hissedilen dış baskılar üzerine de anlamlı eğitim seviyesi farklılıkları vardır. Matematik otoritenin yüksek lisans mezunu öğretmenler tarafından daha çok desteklendiği ve dış baskıların daha az hissedildiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca ilköğretim matematik öğretmenleri açısından anlamlı öğretim seviyesi farklılıkları her bir faktör için bulunmuştur. Son olarak, hissedilen dış baskı ve öğretmenlerin üst bilişi kavramsallaştırması, matematik öğretmenlerinin çalıştığı okul tiplerinde anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Devlet okulunda çalışan öğretmenler daha fazla dış baskı hissetmekte ve üst bilişi kavramsallaşmasındaki puanları özel okulda çalışan öğretmenlere göre daha düşüktür. Öğretmenlerin üst bilişi teşvik etme konusundaki düşüncelerini daha iyi anlam kazandırmak adına bulgular ve olası yollar/süreçler tartışılmıştır.