Su kültürü fesleğen yetiştiriciliğinde mikoriza, bakteri ve alg ile mineral gübrelerin azaltılması

Bu tez çalışmasında serada su kültüründe fesleğen yetiştiriciliğinde mineral gübre miktarı %50 azaltılarak yerine biyo-gübreler eklenmiştir. Çalışmada mikroalg, bakteri ve mikoriza biyo-gübreleri kullanılmıştır. Su kültüründe yetiştirilen Dino çeşidi fesleğen çeşidinin toplam yaprak verimi, %100 ve %50 mineral gübre kontrol uygulamalarında sırası ile 3702 g/m2 ve 2307 g/m2 olmuştur. Bakteri, mikoriza ve mikrolag biyo-gübreleri 2744 g/m2, 2616 g/m2 ve 2439 g/m2 toplam verim ile %50 kontrol uygulaması toplam veriminden sırası ile %18.94, %13.94 ve %5.72 daha fazla fesleğen verimi oluşturmuştur. Biyo-gübre uygulamalarının Dino çeşidi fesleğen yaprağı üzerine etkisinin daha az sayıda ama daha ağır ve kalın yapraklar şeklinde olduğu söylenebilir. Biyo-gübreler fesleğen bitkisinde yan dal oluşumunu artırıcı etkiler yapmıştır. Biyo-gübrelerin fesleğen bitkisinde gövdeyi kalınlaştırmadığı görülmüştür. Su kültürü fesleğen yetiştirme ortamına biyo-gübreler eklendiğinde bitkinin kuru madde oluşturma kapasitesi alg hariç arttığı görülmüştür. Su kültürü ortamında fesleğen yetiştiriciliğinde ortama eklenen biyo-gübrelerin bitkinin kök gelişmesine katkı yapmıştır. Su kültüründe yetiştirilen Dino feslegen çeşidi yapraklarında SÇKM, fenol ile flanovoid miktarının artmasında yetiştirme ortamına eklenen biyo-gübrelerin olumlu etkisi olmuştur. Mikroalg ve mikoriza gübreleri fesleğende C vitamini üzerine hafif artırıcı etkide bulunmuştur. Bakteri ise azaltmıştır. Genel olarak nitrat miktarı biyo-gübrelerle yetiştirilen yapraklarda daha az kaydedilmiştir. Bakteri biyo-gübresi uçucu aroma maddelerini artırmıştır. Ancak, mikoriza ve mikrolagde böyle bir artış görülmemiştir. Fesleğen yapraklarında N, P, K, Ca, Mg makro besin elementleri ile Fe, Mn, Zn, Cu mikro besin elementleri konsantrasyonları üzerine biyo-gübrelerin özellikle de bakteri ve mikorizanın daha yüksek oranlarda ve mikroalgin ise daha düşük oranda artırıcı etkiler yaptığı belirlenmiştir. Su kültürü fesleğen yetiştiriciliğinde mineral gübrelerin azaltılıp yerine biyo-gübrelerin ikame edilmesi verimi, bitki büyümesini, yaprak tat ve yeme kalitesini, antioksidan içeriklerini artırıcı etkiler yapmıştır.