Suda çözünebilir ftalosiyanin bileşiklerinin asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz inhibitör etkinliklerinin araştırılması

Nörodejeneratif hastalıklar, merkezi sinir sisteminin (CNS) ilerleyici hastalıklarıdır ve bu gruptaki hastalıkların en yaygın türü Alzheimer hastalığı (AH)'dır. Bu hastalar demans, bilişsel bozukluk ve kişilik değişikliği belirtileri gösterirler. Günümüzde tedaviler semptomatik terapilerle sınırlıdır ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmazlar. Bu nedenle, hastalığın patogeneziyle ilişkili yeni terapötik hedefleri belirlemek zorunludur. Bu çalışmada, ftalosiyanin türevleri, moleküler kenetleme yöntemi kullanılarak in silico olarak AChE (Asetilkolinesteraz) ve BuChE (Bütirilkolinesteraz) enzimlerine karşı taranmıştır. Elde edilen serbest bağlanma enerjisi değerleri oldukça anlamlı ve enzimlerin aktif bölgelerindeki aminoasitlerle etkileşim gösterdiği, böylece yarışmalı inhibitör potansiyeli sunduğu belirlenmiştir. 3PY.H2O bileşiğinin AChE ile -8.5 kcal/mol ve BuChE ile de -10.7 kcal/mol kuvvetli affinite bağlanma enerjisi göstermiştir. Bileşikler için enzim inhibisyon potansiyeli değerlendirilmiş, AChE için IC50 değerleri 3PY.H2O, 3PY.NiQ ve 3PY.CoQ için sırasıyla 6.17 ± 1.73, 8.67 ± 0.97 ve 8.61 ± 0.88 µM olarak bulunmuştur. Kinetik çalışmalardan elde edilen sonuçlara göre üç ftalosiyaninin de yarışmalı inhibisyon yaptığı, en iyi yarışmalı inhibitör etkinliği 3PY.NiQ bileşiğine ait olup inhibitör etkinliklerinin 3PY.NiQ>3PY.CoQ>3PY.H2O şeklinde olduğu görülmüştür. Bileşiklerin elektroforetik olarak incelenen DNA hidroliz, oksidatif ve fotonükleaz aktivitelerinde önemli ölçüde DNA hasarı gözlemlenmemiştir. Elde edilen bulgular neticesinde bahsi geçen ftalosiyanin türevlerinin Alzheimer tedavisinde potansiyel ilaç adayları olabilecekleri görülmüştür. Sonraki yapılacak in vivo ve in vitro doğrulama yöntemleriyle güçlü bir olanak vermektedir.