(Öbeksel olmayan) soneklere ve eylem benzeri yapılara Ayna Kuramına dayanan bir yaklaşım

Bu tezde, dilbilgisel bir nesnenin ?(öbeksel olmayan) sonek? ve ?eylem ve eylem-benzeri? olma durumunun, bu nesnenin Ayna Teorisi'nin öngördüğü bir sözdizim yapısındaki konumuna bakılarak tahmin edilebileceğini iddia ediyorum.İlk olarak, Türkçe'de, eylem ve eylem-benzeri bir öğenin sözdizimsel olarak hemen üzerindeki bir biçimbirim öğesinin, bu eylem ve eylem-benzeri öğeyi (öbeksel olmayan) bir sonek olarak takip etmesini zorunlu kılan bir kısıtlamanın var olduğunu gösteriyorum ve buna E-X adını veriyorum. Daha sonra Aşamalı X Kuramı'nın bu gözlemi sözdizimin doğrudan bir sonucu olarak açıklayabilmek için uygun olmadığını öne sürüyorum. Sözlükçe'deki biçimbirimsel bilgilere dayanmayan bir uyarlamada, Brody'nin Ayna Kuramı'nın (Brody, 2003), E-X'i, son tahlilde eylem ve eylem-benzeri öğelerin öbeksel davranış gösterememelerine dayandırarak, sözdizimin doğrudan bir sonucu olarak açıklayabileceğini gösteriyorum. Bunun da eylem ve eylem benzeri öğelerin, Ayna Kuramı'nın öngördüğü sözdizim yapılarındaki iki olası konumdan biri olan tümleç konumunda bulunmalarından kaynakladığını iddia ediyorum. Baskça, Japonca, Hintçe ve İngilizce dillerinden bulgular göstererek E-X kısıtlamasının bu dillerde de geçerli olduğunu ve bunun bu dillerdeki eylem ve eylem benzeri öğelerin öbeksel davranış göstermemelerinin bir sonucu olduğunu savunuyorum.Daha sonra, eylem ve eylem-benzeri öğelerin tam aksine, eylem-benzeri olmayan iki öğenin (yani adların ve ortaçların) her zaman öbeksel davranış gösterdiklerini iddia ediyorum. Bu eylem ve eylem-benzeri olmayan öğeleri takip eden soneklerin, öbeksel sonekler olduklarını ve Türkçe'deki ad geçişim yapılarının Baker (1988)'de iddia edildiği gibi baştan başa hareket olarak incelenmesinin doğru olamayacağını gösteren önceki çalışmalardan bulgular sunuyorum. Bununla da, eylem ve eylem benzeri olmayan öğelerin, Ayna Kuramı'nın öngördüğü sözdizim yapılarındaki diğer konumda (yani sadece niteliyici konumunda) bulunabileceklerini iddia ediyorum. Yine, Baskça, Japonca, Hintçe ve İngilizce'den eylem ve eylem-benzeri olmayan öğelerin her zaman öbeksel öğeler olduğunu gösteren bulgular sunarak, tezimin başka diller için de geçerli olduğunu gösteriyorum. Bu dillerde de ad üzerindeki soneklerin öbeksel olduğunu ve başın hareketine dayalı ad geçişim yapıları incelemesinin, takısız nesnelerin doğru incelemesi olmadığını gösteriyorum.Son olarak da, [+/- eylem] ya da [+/- (öbeksel olmayan) sonek] gibi özelliklerin, bir sözlükçe öğesinin Ayna Kuramı'nın öngördüğü sözdizim yapısındaki hangi konumu alacağını gösteren özellikler ile değiştirildiği bir sözlükçe kuramının ana hatlarını çiziyorum.