Süheyl ü Nevbahar'da mental fiiller

Bu çalışmada Eski Anadolu Türkçesi dönemi eserlerinden biri olan Süheyl ü Nevbahar'da mental fiiller incelenmiştir. 14. yüzyılda yaşamış ve o dönemin önemli şairlerinden biri olan Hoca Mesud'un Farsçadan tercüme olarak kaleme aldığı Süheyl ü Nevbahar mesnevisi, dönemin dil özelliklerini yansıtması bakımından oldukça önemli bir eserdir. Çalışmada mental fiiller, Algı (Duyu) Filleri, İdrak Fiilleri, Duygu Fiilleri ve Açıklama Fiilleri olmak üzere dört ana başlık altında incelenmiştir. Süheyl ü Nevbahar'daki mental fiiller bu ayrıma göre incelenip tasniflenmiştir. Bu tasnif yapılırken de öncelikle fiilin anlamı ölçüt olarak göz önünde bulundurulmuştur. Mental fiiller üzerine yapılmış Türkçe çalışmalar yanında yabancı literatürdeki çeşitli mental fiil çalışmaları da incelenerek ortak ve genel bir sınıflandırmaya varılmıştır. Bu süreçte, İngilizce literatürde mental fiiller üzerine yapılmış kuramsal ve uygulamalı çalışmaların tarafımızca çevirileri gerçekleştirilmiş ve bu kaynaklardan elde edilen kuramsal bilgiler Türkçe literatüre kazandırılmıştır. Bu çeviriler, yalnızca mevcut bilgilerin aktarılmasıyla sınırlı kalmamış; mental fiil kavramının Türkçedeki kuramsal temellerinin geliştirilmesine katkı sunmayı da amaçlamıştır. Farklı araştırmacıların sunduğu mental fiil tanımları, işlevsel özellikleri ve kavramsal sınıflandırmaları derlenerek şematik ve sistematik biçimde sunulmuştur. Süheyl ü Nevbahar özelinde yapılan bu inceleme, eserdeki bütün mental fiillere odaklanan bir akademik çalışma olması sebebiyle önem arz etmekte ve Türk dili incelemelerine yeni bir katkı sunması beklenmektedir. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Hoca Mesud ve eseri Süheyl ü Nevbahar hakkında bilgiler verilmiş, ardından Süheyl ü Nevbahar üzerine yapılmış çeşitli akademik çalışmalardan hareketle kısa bir değerlendirilmesi ortaya konmuştur. İkinci bölümde mental fiil ve kavramsal çerçeve bağlamında mental fiil kavramı ve tanımı, Zihin Kuramı (Theory of Mind), mental fiil sınıflandırmaları ve son olarak da mental fiiller üzerine Türkçe yapılmış çalışmalar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise metinde tespit edilen mental fiiller sınıflandırılarak, eserdeki beyitler içerisinde kullanımları gösterilerek ele alınmıştır.