Sulamalı ve yağışa dayalı koşullarda farklı sıra arası mesafelerinin buğday çeşitlerinin tane verimi ve kalite özelliklerine etkisi

Bu çalışma, farklı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin yağışa dayalı ve sulamalı koşullarda farklı sıra arası mesafelerde (18, 20, 22 cm) yetiştirilerek verim, verim unsurları ve bazı kalite özelliklerini belirlemek amacıyla 2021-2022 yetiştirme döneminde Konya koşullarında yürütülmüştür. Deneme bölünmüş parseller deneme deseninde; ana parsellere çeşitler, alt parsellere sıra arası mesafeler getirilerek üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Araştırmada, yağışa dayalı ve sulamalı koşullarda sıra arası mesafelerin ekmeklik buğday çeşitlerinde bitki boyu, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, tane verimi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, tanede protein oranı, tanede nişasta oranı, alveograf enerji değeri, tane sertliği, yaş gluten oranı ve zeleny sedimantasyon değeri özellikleri üzerine etkileri incelenmiştir. Hem yağışa dayalı hem de sulanan denemelerde çeşitler arasında incelenen bütün özellikler bakımında istatistiki olarak önemli farklar bulunmuştur. Yağışa dayalı denemede sertlik ve protein oranı hariç incelenen bütün özelliklere sıra arası mesafenin etkisi istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Sulanan denemede ise ekim sıklığı arasında bitki boyu, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, tane verimi, bin tane ağırlığı ve hektolitre ağırlığı bakımından istatistiki olarak önemli farklar belirlenmiştir. Tane verimi en yüksek yağışa dayalı koşullarda Reis çeşidinde (235.2 kg da-1), sulamalı koşullarda Bayraktar 2000 çeşidinde (412.9 kg da-1) elde edilmiştir. Ayrıca, yağışa dayalı koşullarda en yüksek tane verimi 18 cm (164.2 kg da-1) ve 20 cm (160.8 kg da-1) sıra arası mesafelerden elde edilmiştir. Bu sıklıklar arasında verim bakımından istatistiki olarak fark olmadığından dolayı 20 cm sıra arası mesafe önerilebilir. Sulamalı koşullarda ise en yüksek tane verimi 20 cm (412.9 kg da-1) sıra arası mesafeden elde edilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları ekmeklik buğdayın tane verimi ve tane kalite özelliklerinin çeşitlere, sıklıklarına, yağışa dayalı ve sulamalı koşullara göre önemli farklılıklar göstermiştir. Bu nedenle ekmeklik buğday tarımının yapıldığı alanlarda uygun çeşit ve sıra arası mesafelerin belirlenmesinin buğday tarımında yüksek verim ve kaliteli ürün elde etme yanında ekonomik bir üretim için de çok önemli olduğunu göstermektedir.