Sulu Türk propolis ekstraktının T-BHP ile uyarılmış oksidatif hasara karşı koruyucu etkisinin incelenmesi

Propolis, çeşitli ağaç ve bitki türlerinden arılar tarafından toplanan, ihtiva ettiği zengin fenolik ve flavonoid içeriğinden dolayı antioksidan, antibakteriyel, antiviral, antitümör etkiye sahip doğal reçinemsi bir arı ürünüdür. Oksidatif stres, serbest radikal oluşumu ve antioksidan sistem arasındaki dengenin bozulması sonucu ortaya çıkar. Oksidatif stres sonucu ortaya çıkan serbest radikaller lipid, protein, DNA, karbohidrat ve enzimler üzerine etki ederek hücre hasarına neden olur. Eritrositler, elde edilmesinin kolay olmasının yanı sıra ihtiva ettiği hemoglobin ve bu hemoglobinin oksidasyonundan dolayı oksidatif stres şartlarına en çok maruz kalan hücrelerdir. Bundan dolayı deneysel oksidatif hasar çalışmaları için mükemmel bir modeldir. Tersiyer bütil hidroperoksit (t-BHP) insan eritrosit hücrelerinde oksidatif hasar meydan getiren organik bir peroksittir. Bu çalışmada sulu Türk propolisinin t-BHP ile indüklenmiş oksidatif hasara karşı koruyucu etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Sağlıklı bireylerden etik kurul onayı ile alınan kanlardan eritrosit hücreleri izole edilmiştir. Elde edilen eritrosit paketi kontrol, sulu Türk propolisi, pozitif kontrol (kuersetin) ve negatif kontrol (t-BHP) grubu olarak dörde ayrılmıştır. Deney modeli olarak eritrosit paketlerine öncelikle ekstrakt muamelesi ve ardından t-BHP muamelesi ile birlikte negatif kontrolde oluşacak olan hasara karşı sulu Türk propolisinin koruyucu etkileri lipid peroksidasyonunun son ürünü olan malondialdehit (MDA), toplam oksidan kapasite (TOK), toplam antioksidan kapasite (TAK), süperoksit dismutaz (SOD) ve katalaz (CAT) enzim aktivitelerine göre değerlendirilmiştir. Sulu Türk propolisi grubunda MDA, CAT, SOD, TOK ölçümleri, negatif kontrole göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p<0,05). Sulu Türk propolisi grubunda TAK ölçümleri, negatif kontrole göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışma ile sulu Türk propolisinin eritrositlerde t-BHP ile indüklenmiş olan oksidatif hasara karşı koruyucu etkinliği ortaya konulmuştur. Azalan SOD ve CAT enzim aktivitesinin nedeninin sulu Türk propolisi ekstraktının ortamdaki serbest radikalleri antioksidan aktivite göstererek temizlemesinin sonucu olabileceği düşünülmektedir.