Sünen İbn Mace'deki mef'ulleri (Nahiv çalışması)

Bu çalışma, İmam İbn Mace'nin Sünen'inde geçen ve beş mef'ul'u içeren hadisleri dilbilimsel bir çalışma olarak listelemektedir. Çalışma giriş, dört bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümü giriş kısmı ile başlamakta olup İbn Mâce'nin hayatı ve Sünen'in'den bahseder. Aynı zamanda hadis-i şerifleri delil getirme ve bunu kabul edenler ile reddedenlerin görüşlerini içermektedir. Bu konuda orta bir yol tutan ve dayandıkları delilleri belirtenlerin görüşlerini de ele almıştır ve sonuç olarak çalışmada hadis-i şerifleri delil olarak getirme kabul edilip tercih edilmiştir. Giriş kısmının akabinde ikinci bölüm olan "Mef'ul Bih" başlıklı bölüme geçiliyor. Bu bölümde, mef'ul bih'in tanımı, çeşitli mef'ul bih örnekleri, mef'ul bih'in sıralaması ve meful'ün zikredilme ve hazfedilme durumları ele alınmıştır. Üçüncü bölüm ise "Mef'ul Fih" hakkında ve burada, mef'ul fih'in tanımı, âmil'inin düşürülmesi, belirli ve belirsiz zarf türleri, mutesarrif ve gayr-ı mutesarrif zarflar, ve zarfın yerine geçen unsurlar gibi konular ele alınmıştır. Dördüncü bölüm ise geriye kalan meful'ler ile ilgili olan bölümdür ve burada mef'ul mutlak, mef'ul mutlak'ın halleri, hadislerde masdar'ın yerine geçen kullanımlar ve âmil'inin düşürülmesi gibi konular ele alınmış olup mef'ul leh ile devam edilmiş ve mef'ul me'a ile sonlandırılmıştır. Bu konuyu seçmemin sebebi, dilbilimsel çalışmaların bilimsel değerini vurgulamak ve dilbilimsel çalışmalarda hadis-i şeriflere olan ihtiyacı ortaya koymaya çalışmaktır. Dilbilgisel istisnalar olmaması nedeniyle hadis-i şeriflerde bu konunun uygulaması kolay olmasına rağmen, araştırma sırasında alimlerin meful bih'i nasb eden âmiller konusundaki farklı görüşleri ve geçmiş alimlerin hadis-i şeriflerden yaptıkları alıntıların azlığı nedeniyle hadislerden lafız ile delil getirme konusunda zorluklarla karşı karşıya kalınmıştır. Son olarak, araştırmayı aşağıdaki önemli sonuçlarla tamamladım: İbn Mâce'nin Sünen'inin, dilbilimsel çalışmalara etkisi olduğu, aktarılan dilbilimsel özellikler yoluyla görülmektedir. Arap dilbilimcilerinin Kur'an-ı Kerim ve Arap şiiri üzerinden birçok örnek ele aldığı ancak Peygamberimizin(s.a.v) hadisine atıfta bulunmada yetersiz kaldığı da gözlemlenmiştir. İbn Mâce'nin Sünen'inde yer alan meful'leri ise şu şekilde sıralayabiliriz: Mef'ul Bih, Mef'ul Fih, Mef'ul Mutlak, Mef'ul Leh ve Mef'ul Me'ah.