Sürdürülebilir arazi yönetiminin kentsel ölçekte irdelenmesi: İzmir Tire örneği

Bu çalışma ile dünyamızın geleceği için büyük önem arz eden sürdürülebilir bir çevre ve yaşanabilir alanlar için sürdürülebilir arazi yönetimine kentsel bir bakış açısı geliştirilirken aynı zamanda sürdürülebilir kalkınma ve kentleşmeye de atıfta bulunulmaktadır. Sürdürülebilir arazi yönetimi, kentsel sahaların gelecek nesillerin ihtiyaçlarından ödün verilmeden sürdürülebilir yönetimini amaçlarken, aynı zamanda sürdürülebilir kentleşmeyi ve dolayısıyla sürdürülebilir kalkınmayı da desteklemektedir. Kentleşmenin temelini oluşturan kent arazilerinin aslında sürdürülebilirlik için ne denli önemli olduğunu ortaya koyabilmek için; mega kent ve kentlerin nüfus gelişimine, kent arazilerinin geçmişten günümüze gösterdiği genişlemeye yönelik kentsel alan incelemesine, kentsel arazi türlerine ve bunlardan sosyal altyapı niteliğindeki arazilerin hem oluşturulma bakımından mülkiyet yapılarına hem de zaman içerisinde gösterdiği daralma ve genişleme durumlarına ilişkin tespitlerde bulunulmuştur. Yapılan incelemelere göre 2001 ile 2021 yılları arasında; İstanbul nüfus bakımından % 40,28, kentsel alan bakımından % 39,31, İzmir nüfus bakımından %27,29, kentsel alan bakımından %36,39, Ankara ise nüfus bakımından % 44,72, kentsel alan bakımından % 51,18 oranında büyüme göstermiştir. Örneklem sahası olan Tire ilçesi ise aynı periyotta nüfus bakımından % 13,67 büyürken, kentsel alan bakımından % 48,17 oranında genişlemiştir. Ancak Tire ilçesinin, hem nüfus bakımından artış göstermesine hem de kentsel alanların her geçen gün genişlemesine rağmen sosyal altyapı tesislerinin 14 adedinin hisseli mülkiyet yapısı sebebiyle atıl vaziyette bekliyor olması, sürdürülebilir arazi yönetimi uygulamalarından biri olan kamulaştırmanın önemini bize bir kez daha göstermektedir. Bunun yanı sıra sosyal altyapı tesislerinden park ve yeşil alanlar imar planına göre % 29,45, çocuk bahçesi ve oyun alanları % 19,82 oranında daralırken, rekreasyon alanları % 6,66 oranında genişleme göstermiştir. Park, yeşil alan, çocuk bahçesi, oyun alanı ve rekreasyon alanı gibi düzenleme ortaklık payı kesintisi ile oluşturulan ve mülkiyet kaydı bulunmayan sosyal altyapı niteliğindeki kentsel arazilerin sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi için parselasyon planları ile koordinatlı mülkiyet sınırlarının belirlenerek daralmasının önüne geçilmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur.