Sürdürülebilir kent mobilyaları tasarımı üzerine bir inceleme: Bakü örneği

Kentsel yaşamın desteklenmesi, kentlere kimlik kazandırılması açısından kent mobilyalarının önemli bir etkisi bulunmaktadır. Kent mobilyaları tasarımında, kentsel mekânın işlevi, kullanıcıların gereksinimleri, kent dokusu ve mobilyalar arasındaki uyum dikkate alınmaktadır. Bununla birlikte, son yıllarda yaşanan çevresel sorunlar nedeniyle, kentlerde sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam koşulları sağlayabilmek için gerekliliği kabul gören ekolojik anlayış içerisinde, kent mobilyalarının tasarımı da özel bir önem taşımaktadır. Kent mobilyalarının geçmişten günümüze bilinen temel tasarım kriterlerine ek olarak, çevresel tasarım kapsamında yenilikçi çözümlerle geliştirildiği görülmektedir. Uygulamaların daha çok gelişmiş ülkelerde yer aldığı söylenebilmekle birlikte, gelişmekte olan ülkelerde de kentlerde sürdürülebilirlik sağlanması açısından konuya önem verilmektedir. Bu kapsamda tezde, kentsel çevrede sürdürülebilirliğin desteklenmesi için kent mobilyası tasarımında günümüzde önem kazanan temel kriterlerin tanımlanması, uygulamaların yaygınlaşması açısından tasarım süreçlerinde yararlanılabilecek bir kaynak ve kentlerdeki uygulamaların yeterliliğini değerlendirmeye yönelik bir analiz çerçevesi sunulması amaçlanmaktadır. Araştırmada incelenen örnekler kapsamında kent mobilyalarının, kentlerde "hava kalitesinin iyileştirilmesine katkı sağlanması, yenilenebilir enerji kullanımının desteklenmesi ve farkındalık sağlanması, bilgiye ve teknolojik araçlara erişimde destek sağlanması" gibi temel amaçlar gözetilerek tasarlandığı ifade edilebilmektedir. Bu amaçlar doğrultusunda tasarıma yönelik kriterler ve uygulamada kullanılan yöntemler çeşitlilik göstermektedir. Alan çalışmasında, tezde geliştirilen analiz çerçevesi kapsamında Bakü kentindeki sürdürülebilir kent mobilyalarının, kente yönelik hedefler, tasarıma yönelik kriterler ve uygulamada kullanılan yöntemler bağlamında niteliği incelenmektedir. Bakü'de sürdürülebilir kent mobilyalarının geliştirilmesine önem verildiği ancak, genel olarak yetersiz altyapı, finansal eksiklikler, eğitimli çalışanların yetersizliği gibi nedenlerle henüz kent mobilyası tasarımında çeşitliliğin yeterince sağlanamadığı görülmektedir. Bu bağlamda çalışmada, sürdürülebilir kent mobilyalarının geliştirilmesi için öneriler sunulmaktadır. Tez kapsamında sunulan değerlendirmenin, kentlerde çevresel sorunlar kapsamında çözüm üreten kent mobilyalarının geliştirilmesi açısından, tasarım amaçlarını ve uygulama yöntemlerini tanımlayarak katkı sağlayacağı düşünülmektedir.