Sürdürülebilir kentsel kalkınma ve katı atık yönetiminde ağ yönetişimi: Giresun ili örneği

Geleneksel kamu yönetimi yaklaşımı sonrası ortaya çıkan kavramlar incelendiğinde, bazı farklılıklar olmakla birlikte, farklı taraflar arasında işbirlikleri üzerinden ortak noktaların olduğu anlaşılmaktadır. Özellikle sorunların daha fazla karmaşık hale gelmesiyle işbirliğinin yeni bir türünü yansıtan ağ tarzı örgütlenmeler, teoride ve pratikte ön plana çıkmaktadır. İfade edilenler çerçevesinde bu çalışmanın sorunsalı; kamusal alanda gündeme gelen sorunların daha fazla karmaşık yapıya bürünmesiyle (wicked problem), devlet otoritesi altında hizmet sunan kurumların, piyasada yer alan aktörlerin veya STK'ların, tekil olarak, ortaya çıkan karmaşık sorunlara karşı başarılı olamadıkları, bu yüzden karmaşık sorunların etkin yönetiminin bir aracı olarak, farklı tarafların ağ yapısı içinde hareket etmelerine ihtiyaç duyulmasıdır. Vurgulanan sorunsaldan hareketle çalışmanın temel amacı; sürdürülebilir kentsel kalkınmanın önemli bileşenlerinden biri olarak görülen kentsel katı atıkların yönetimini, yönetişim perspektifinden hareketle, örgütlenmenin yeni bir türünü yansıtan ağ yönetişimi modeli çerçevesinde incelemektir. Belirlenen temel amaç çerçevesinde araştırma sürecinde iki temel sorunun cevabı aranmıştır: 1. Bir bağımsız değişken olarak ağ yönetişimi modeli, kamusal sorunların çözümlenmesine nasıl bir katkı sunmaktadır?, 2. Türkiye'de kentsel atıkların yönetiminde sürdürülebilirlik yaklaşımı ve bu yaklaşıma yönelik taraflar arasında ağlar ne düzeyde kullanılmaktadır? İfade edilen sorular kapsamında çalışmada; eleştirel literatür incelemesi, içerik analizi, Q-Metod ve yarı yapılandırılmış mülakat yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın genel sonuçlarına göre; kamusal politikaların karmaşıklaşması ağ yönetişimi gibi yönetim modellerini gündeme getirmektedir. Bu bağlamda ağlar; açık organizasyon, yatay yapı ve işleyiş, gönüllülük esaslılık, esneklik, tarafların bir birine bağlılığı ve karşılıklı fayda gibi ayırıcı özellikleriyle diğer yönetim ve örgütlenme yaklaşımlarından ayrılmaktadır. Diğer taraftan sürdürülebilir kentsel katı atık yönetiminin, çok aşamalı ve çok taraflı yapısıyla karmaşık bir durumu yansıttığı, bu açıdan ağ yönetişimi modelinin uygulama alanı bulabileceği anlaşılmaktadır. Gerçekleştirilen örnek olay araştırması ile de; belediyelerin ve STK'ların atık yönetimine önem vermekle birlikte, atıkların sürdürülebilir yönetimi açısından taraflar arasında sınırlı işbirliklerinin olduğu, il genelinde atığın vahşi depolama alanı üzerinden gündeme geldiği, bu anlamda merkezi idarenin temsilcisi konumunda bir aktör olarak Vali'nin ön plana çıktığı tespit edilmektedir. Fakat Giresun merkez ilçe düzeyinde ortaya çıkan bayat ekmek ayrıştırma ve değerlendirme deneyimlerinin, ağ yönetişimi modeli özelliklerini barındırdığı, bu anlamda önemli olduğu görülmektedir.