Sürdürülebilirlik çerçevesinde iklim akıllı kent ve peyzaj bağlamı: Bartın örneği

Kentlerin hem iklim krizini derinleştiren nedenleri barındırmaları hem de iklim değişikliğine karşı savunmasızlıklarına karşın, uyum ve azaltım çabalarına öncülük edebilecek potansiyelleri bulunmaktadır. Küresel amaçların odak noktasında, uluslararası ortaklıklarla kurulan politikaların desteklediği sürdürülebilir kentlere ulaşma nihai hedefi bulunmaktadır. "İklim-akıllı kentler", akıllı kentin sistemsel işleyişine iklime duyarlı stratejilerin entegre olduğu bir kavram olup sürdürülebilir kentlere ulaşmada destekleyici bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır. Kentlerin iklim değişikliği azaltım ve uyum olmak üzere iki boyutuyla da ele alındığı sektörlerden oluşan bir çerçevede değerlendirilmesinin kentlere bir yol haritası sunacağından yola çıkılarak, Bartın Belediyesi ve Mücavir Alan Sınırında alan çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, Bartın kentinin iklim kriziyle mücadelede mevcut kapasitesini değerlendirmeyi ve bu kapasitenin geliştirilmesine yönelik azaltım ve uyum odaklı eylemler ortaya koymayı amaçlamaktadır. Mevcut durum tespiti için, hem azaltım hem de uyum önlemlerini değerlendirmeye elverişli, kentlerin iklim dayanıklılığını artırmaya yardımcı olacak bir araç olarak "İklim-Akıllı Kentler Değerlendirme Çerçevesi 3.0"dan yararlanılmıştır. Bu çerçeve, "Kentsel Planlama, Yeşil Örtü ve Biyoçeşitlilik; Enerji ve Yeşil Binalar; Kentsel Mobilite ve Hava Kalitesi; Su ve Atık Yönetimi" sektörlerini kapsamaktadır. Uluslararası kalkınma amaçları, ulusal kalkınma hedefleri ve yerel ihtiyaçlar doğrultusunda çerçeveye "Gıda Güvencesi ve Kentsel Tarım" ile "Korunan Alan Oranı" göstergeleri eklenmiş; tüm göstergeler ülkenin azaltım ve uyum taahhütleri ile mevzuat temelinde gerekçelendirilmiştir. Peyzaj bağlamında "iklim-akıllı kentlere" yönelik bütüncül bir perspektif sunan bu nihai çerçeve, alan çalışması kapsamında Bartın Belediyesi ve Mücavir Alanında değerlendirilmiş ve kente ilişkin kanıtlar derlenerek Bartın'ın İklim-Akıllı Kent Puanı 45,05 olarak hesaplanmıştır. Bu puan, Bartın'ı "İklim Trend Öncüsü" konumuna taşıyarak "İklim eylem planlamasına başlayan veya planlamayı mümkün kılmak için kurumsal mekanizmalara sahip kent" sınıflamasında konumlandırmıştır. Bu değerlendirmeden hareketle, sektörlerdeki göstergelerde saptanan eksikliklere odaklanan, kentin mekânsal gelişim eğilimleri ile iklim değişikliğiyle ilişkili su ve erozyon süreçlerini dikkate alan ve yöntem çerçevesi ile yönetişime yönelik ek önerileri içeren bir "Eylem Planı" oluşturulmuştur. Söz konusu plan; bir amaç, altı hedef, on strateji ve 38 eylemden oluşmakta olup kurumlar arası işbirliğini de teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın, yerel yönetimlerin iklim değişikliğiyle mücadelede hangi sektörlerin önceliklendirileceği, hangi kurumlarla işbirliği yapılacağı ve başarıya ulaşmak için hangi somut adımların atılacağına dair belirgin, ölçülebilir, ulaşılabilir, ilgili ve zamana bağlı (SMART) bir yol haritası sunması beklenmektedir.