Adana Havzası çimento esaslı malzemelerin dış sülfat atağına karşı duyarlılık değerlendirmeleri

Çimento esaslı malzemeler, modern toplum için temel yapı unsurlarından biridir ve her büyük inşaat projesinde şu veya bu şekilde beton kullanılır. Bununla birlikte, çeşitli zararlı işlemler ve zarar verici ajanlar gerek kimyasal gerekse fiziksel reaksiyonlar, çimento esaslı malzemelerin mekanik mukavemetini ve dayanıklılıklarını olumsuz yönde etkiler. Adana ili kentsel gelişim alanlarının kuzeybatı kesiminde jips ve jipsli birimler yüzeylemektedir. Bu çalışmada, arazide ölçülen suda çözünür sülfat konsantrasyonlarının çimento bazlı malzemelere olan etkileri laboratuvar çalışmalarıyla incelenmiştir. Bu çalışmada harç örnekleri EN 196-1 standardına göre kütle kaybı ve boy değişimleri için 4×4×16 cm ve basınç dayanımı için 4 cm3, toz numuneler XRD analizi için hazırlanmıştır. Çeşitli çözeltilerde, özellikle kalsiyum sülfat ve sülfürik asidin birleşik çözeltisinde %41'e varan basınç dayanımı azalmaları ölçülmüştür. Sülfat solüsyonlarına daldırılan bazı numunelerin uzunluğu %1.8'e kadar artmış, bazılarında ise %3.5'e ulaşana kadar azalmıştır. Son günlerde sülfat çözeltilerine daldırılan bazı numunelerin kütlesi %17'ye yükselirken, bazılarında ise %0.7'ye kadar azalmıştır. P dalgaları, numunelerin yüksek sülfat konsantrasyonu içerdiğini, P dalgalarının hızında 0.26 m/s'ye varan bir artış olduğu gözlenmiştir. SEM, EDS ve XRD analizleri ile farklı dış sülfatların atağından kaynaklanan taumasit ve etrenjit minerallerinin, çimento esaslı malzemelerin performansının bozulmasına yol açtığı belirlenmiştir.