Türkiye'de sürdürülebilir moda: Tüketici ve pazarlamacıların perspektifleri ve anlayışlar

Sürdürülebilirlik, son yirmi-otuz yıl içerisinde kirliliği ve dünya kaynaklarının sürekli tükenmesini ele alma konusunda önemli bir endişe kaynağı olarak ortaya çıkmıştır. Dünyanın dört bir yanındaki işletmeler, sürdürülebilir ve yeşil prosedürlere yatırım yapma konusunda küresel ve yerel yönetişim baskılarıyla, gündemlerine sürdürülebilir hedefler koymuştur. Gezegen üzerinde en çok olumsuz etkiye sahip olma konusunda petrol endüstrisini ardından ikinci gelen moda endüstrisinin de, bu olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla sürdürülebilir uygulamalara geçişi talep edilmektedir. Tekstil üretiminin tüm aşamaları, yüksek düzeyde su tüketimi ve zararlı kimyasalların bertarafı gibi çevresel tehlikelerin kaynağıdır. Öte yandan araştırmalar, tüketime, özellikle de hızlı moda trendlerinin yaygınlaşması ile birlikte ortaya çıkan ve çevresel ve sosyal risklere yol açan ucuz giysilerin tüketim ve imhasının artışına vurgu yapmaktadır. Moda endüstrisinde önemli bir oyuncu olan Türkiye, bu araştırmanın bağlamı olarak seçilmiştir. Sürdürülebilir moda literatürü ve planlı davranış teorisinden yararlanan bu araştırma hem moda markaları hem de tüketicilerden elde edilen kavrayış ile Türkiye'deki sürdürülebilir modanın bir incelemesini sağlamaktadır. Çalışma, keşfedici sıralı bir tasarıma sahip karma yöntem yaklaşımını kullanmaktadır. Ülkede moda alanında uzman kişilerle görüşmeler yapılarak nitel bir aşama kullanılmıştır. Veriler tematik analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz için anket formu ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak nicel bir aşama izlenmiştir. Bulgular, planlı davranış teorisinin faktörlerinin sürdürülebilir moda satın alma yönelimi üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Nitel ve nicel verilerin birleştirilmesi ile araştırma, ülkedeki sürdürülebilir modanın durumu hakkında önemli bilgiler sağlamaktadır. Çalışma, sürdürülebilir modanın markalar ve tüketiciler tarafından anlaşılma şeklindeki bazı yanlış anlamaları ve tutarsızlıkları vurgulamaktadır. Ayrıca yeşil aklamayı markalar arasında yaygın bir uygulama olarak tanımlamaktadır. Bilgi eksikliği, yanlış bilgilendirme, yüksek maliyet, güven eksikliği gibi satın alma niyetlerini caydırabilecek bazı önemli zorluklar da tespit edilmiştir.